Anh Sẽ Mãi Yêu Em

• Nguyên tác: I'll Always Love You
• Nhạc & lời: Dolly Parton
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Những bài nhạc nổi tiếng thường hay được hát đi hát lại.  Chuyện này rất thường ở Việt Nam vì người viết nhạc thường không hát, hoặc có hát nhưng ít nổi tiếng.  Ngược lại, ca sĩ thì thường không viết nhạc.

Ở quốc ngoại, hát nhạc người khác có nhiều rối rắm hơn, nhất là về vấn đề bản quyền.  Và đa số nhạc được trình bày bởi chính người viết bài nhạc đó.  Những phiên bản khác người ta gọi là cover. 

Chữ cover có nhiều nghĩa.  Nghĩa thông thường là che đậy, che lấp (che dấu nguyên bản?).  Một nghĩa khác là dùm, chẳng hạn như làm dùm một ca, hát dùm một bài.  Thông thường một ban nhạc hoặc ca sĩ dùng một vài bài cover vì không có đủ nhạc cho một album.  Nếu là tribute, thì thường bản cover sẽ gần giống nguyên bản.  Nhưng vào thời này, những bản cover thường là một trình bày mới lạ, trong cách giàn dựng cấu trúc, cách hòa âm phối khí, cách diễn đạt cảm xúc, và đôi khi giai điệu và ca từ được biến chuyển cho nổi bật một cảm xúc hoặc ý tưởng nào đó, tuy trong nguyên bản, tác giả đã xem đó chỉ là phần phụ.

Ca khúc I’ll Always Love You, nguyên tác của ca sĩ Dolly Parton phát hành năm 1974, khá thành công.  Nhưng vào năm 1992, Whitney Houston đã mang đến thính giả phiên bản R&B/soul của cô nhấn mạnh với kỹ thuật melisma khiến cho bài nhạc đã trở thành một “thần” bản (iconic) trong giòng nhạc đương đại.

Melisma là một cách hát bắt nguồn từ thuật hát kinh Gregorian (Gregorian chant) vào thế kỷ 9, 10 bên Âu châu.  Melisma dùng một âm trong ca từ, chêm vào một hệ thống nốt nhạc để kéo dài độc âm ấy.  Cách hát này đòi hỏi người hát phải điều chỉnh được hơi thở, lấy hơi từ cơ hoành (diaphragm) để giữ cho âm được đều đặn và không bị đứt đoạn.  Whitney Houson đã dùng kỹ thuật này đến mức tuyệt hảo, hầu như là đệ nhất cao thủ trong món này.

Sau phiên bản của Whitney Houston, không ca sĩ nào dám léng-phéng cover ca khúc này bằng kỹ thuật như vậy.  Theo ngôn ngữ của một số bạn của tôi là “chỉ có chết thằng em”.

Có lẽ vì vậy mà bản dịch của tôi đã nằm trong mớ nhạc “chờ thời” từ rất lâu.

Gần đây, Lê Vũ báo tin cho tôi hay là gia đình sắp đi vacance cho nên phải tung ra một loạt ca khúc “ăn liền” chứ không thì không kịp cho chàng vừa hòa âm phối khí, vừa chỉnh sửa giọng hát ca sĩ, vừa final mix, post-production, v.v…  Kỳ diệu thay, Anh Sẽ Mãi Yêu Em, phiên bản Việt “thời cổ đại” đã được gửi đến hộp điện thư của tôi.

Nguyên bài giới thiệu tôi nói về melisma, nhưng phiên bản này thì hoàn toàn dựa trên tâm tình của bài nhạc, với nhiều xúc cảm.  Melisma, thôi không dám đâu. Chỉ có chết thằng em.

LV: Ngày xưa, thuở bắt đầu tập tễnh học đàn tôi có quen biết khá nhiều bạn đánh đàn. Có một đứa bạn thì đánh bài nào cũng được, ngón tay nhanh như chớp. Nhìn nó đánh đàn thì mình chỉ có ngẩn tò te, chịu thua vì không sao theo kịp nó. Lúc đó thì tôi phục anh chàng này lắm.

Sau đó ít lâu thì tôi lại làm quen thêm môt người bạn khác cũng rất mê đàn. Đứa bạn này thì có cách đánh đàn khác với đứa trước. Không nhanh như chớp, nhưng câu nào nghe cũng nghe trơn tru, ngọt lịm. Nghe rất thích. Lúc đó thì tôi chỉ biêt là tôi thích cách đàn đứa bạn sau này hơn. Không thắc mắc là tại sao.

Sau này tôi mới nghiệm ra là chính tâm tình gói ghém trong những câu đàn như của người bạn sau này đã làm cho tiếng đàn trở lên lôi cuốn. Còn đánh đàn như kiểu đứa bạn trước thì dù có kỹ thuật tốt nhưng tôi lại nghe không thấm thía. Từ đó tôi luôn tâm niệm là đừng có quá quan tâm về kỹ thuật quá mà quên đi tâm tình trong ý nhạc.

Tôi cũng đồng ý với bạn là phiên bản bài này do Whitney Houston hát đã làm chột dạ rất nhiều người muốn thử lửa. Bởi thế khi bạn cho bài này vào trong danh sách những bài cần thực hiện thì tôi cứ việc tảng lờ đi…Trong bụng nghĩ chừng nào kiếm được người hát được melisma cho ra hồn rồi hãy tính tiếp… Cho đến khi gần đây nghe được phiên bản của Dave Fenley mà bạn gửi cho tôi…

Nghe Dave Fenley hát nhắc cho tôi một điều mà tôi đã quên: Phong cách, tâm tình quan trọng hơn kỹ thuật. Nhất là khi nói chuyện về nhạc. Kỹ thuật của WH thì không cách nào theo được nên chỉ nên dựa và khả năng diễn tả tâm tình của người hát mà thôi. DF không hát kiểu WH hát nhưng cách diễn tả của người ca sĩ này, dù không phải là giọng ca bel canto, cũng tạo rung động tuyệt vời cho người nghe như tôi. Vì thế nên tôi phấn khởi soạn phiên bản cho KJ này nội trong một đêm. Mong là tiếng hát dù cũng không phải là bel canto của bạn vẫn có thể tạo được rung động không kém.

Anh Sẽ Mãi Yêu Em

Vì nếu anh còn đây
Sẽ khiến em càng thêm nhiều bối rối
Thì thôi đành, anh sẽ đi
Muôn nẻo đường sẽ giữ hoài hình bóng em

Và anh muôn đời yêu mãi em
Muôn đời xin mãi yêu
Em, người dấu yêu

Từng vui buồn ngày có nhau
Giữ mãi trong hồn những kỷ niệm thương yêu
Giờ ly biệt, đừng nói chi
Hãy nhớ vì số kiếp mình đành xa nhau

Và anh muôn đời yêu mãi em
Muôn đời xin mãi yêu

Anh xin cuộc đời mai sau
Sẽ mang lại biết bao điều em hằng ước muốn
Và mong em hạnh phúc với người
Những tháng ngày luôn ngập tràn yêu thương

Và anh muôn đời yêu mãi em
Muôn đời yêu mãi em…
Muôn đời yêu mãi em…
Muôn đời xin mãi yêu…
Em… người dấu yêu
Muôn đời xin mãi yêu…

I’ll Always Love You

If I should stay
I would only be in your way
So I'll go, but I know
I'll think of you every step of the way

And I will always love you
I will always love you
You, my darling, you

Bittersweet memories
That is all I'm taking with me
So, goodbye. Please, don't cry
We both know I'm not what you, you need

And I will always love you
I will always love you

I hope life treats you kind
And I hope you have all you've dreamed of
And I wish you joy and happiness
But above all this I wish you love

And I will always love you
I will always love you
I will always love you
I will always love you

Vô Tình Làm Cháy Con Tim

• Nguyên tác: La Soledad
• Nhạc & lời: Pepe Luque & Thomas Lauderdale
• Lời Việt: Ngu Yên
• Trình bày: Triệu Vinh
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Studio NTV
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Tôi để ý hình như dạo này có rất nhiều giáo sư dạy thanh nhạc trên YouTube, Mỹ cũng như Việt.  Và thuật ngữ “Bel Canto” được nói đến rất nhiều làm tôi tò mò.

Bel Canto là gì nhỉ?

Làm biếng như tôi thì hỏi ông Bing (AI) bằng tiếng Việt cho nó lẹ.

“Bel canto là một phong cách hát opera xuất hiện tại Ý vào cuối thế kỷ 16 và được phát triển trong opera Ý vào thế kỷ 17, 18 và đầu thế kỷ 19. Thuật ngữ “bel canto” có nghĩa là “hát đẹp” trong tiếng Ý. Nó được đặc trưng bởi một phong cách hát lãng mạn sử dụng một giọng hát giàu cảm xúc, đầy đặn và phát âm mượt mà.  Các đặc điểm chính của phong cách bel canto là hát theo tiết tấu, phù hợp với đăng ký (âm vực?) và chất lượng âm thanh (âm sắc?) của giọng hát với nội dung cảm xúc của từng từ (ca từ?), một phong cách phát âm rõ ràng dựa trên việc chèn các dấu phẩy ngữ pháp và tu từ (?), một cách phát âm được biến đổi bằng nhiều loại legato và staccato, và thay đổi tần số (?) thường xuyên thông qua rubato nhịp điệu và tăng giảm thời gian tổng thể.”

Tôi nghĩ tôi hơi lờ mờ như cái đèn dầu hột… dịt.

Dựa trên hai chữ “hát đẹp” (mà sao nghe không đẹp chút nào), tôi nghĩ trường phái bel canto có vẻ nhấn mạnh trên cách hát làm sao cho… đẹp.  Khổ nỗi, cái đẹp thì lúc nào cũng rất là mơ hồ như Thúy Kiều Thúy Vân, cứ mỗi người mỗi vẻ… biết đâu mà mò…

Trường phái cổ điển cho rằng Bel Canto có bốn điểm chính: resonant (âm vang), hơi thở, register (giọng ngực, giọng óc mà nay người ta gọi là M1 hay M2), và vibrato (ngân).  Nhưng cận đại thì “hát đẹp”  đòi hỏi thêm cách phát âm, cách xử lý cảm xúc, độ to nhỏ, độ nhanh chậm, tất cả làm sao cho… đẹp hơn.

Và như thế, chúng ta cứ… mò.

Theo riêng cá nhân tôi, giọng hát của Triệu Vinh là một ví dụ của bel canto.  Anh phát âm thật tròn trịa từng chữ.  Âm vang dày đầy nội lực.  Hơi thở kiểm soát chặt chẽ.  Giọng ngân tự nhiên không gượng ép.  Anh là một trong những nam ca sĩ mà tôi rất ngưỡng mộ.

Ca khúc La Soledad này, KẻJazz đã đăng tải cách đây khá lâu, vào tháng 4 năm 2019, dưới tựa đề Cô Đơn. Hôm nay, La Soledad đã được anh Ngu Yên khoác lên một chiếc áo màu sắc hơn, bí mật hơn, đánh động óc não hơn, với tựa đề Vô Tình Làm Cháy Con Tim. Ngoài viết và dịch nhạc, anh Ngu Yên còn cho đăng tải một số bài viết về ca hát mà KJ đã có dịp đăng trước đây. Trên trang Academia của anh, bạn có thể tìm thấy nhiều bài viết, trong đó có Thế Nào Là Người Hát Hay rất hợp tình hợp cảnh với đề tài bel canto hôm nay.

Vô Tình Làm Cháy Con Tim

Tình đến với tôi
Êm ái như lời thơ hát trên môi
Vì quá mơ màng
Đâu biết yêu là từ đó hoang mang
Người đã yêu tôi
Không đắn đo gì dâng hiến cho nhau
không toan tính mai sau
Tôi quá ngây thơ
Ngờ tình là đùa giỡn rồi hờ hững

Mặt trời đã xa xôi
Thương nhớ hơi người ngồi hát đơn côi
Người đã đi rồi,
xa khuất nơi nào còn chỉ chiêm bao...
Đừng oán than chi
Tôi đã vô tình làm cháy con tim
Xin tha thứ cho tôi
Không biết yêu thương
Tình chỉ còn lại bài hát hoang đường

La Soledad

Viniste a mí
Como poesía en la canción
Mostrándome
Un nuevo mundo de pasión
Amándome
Sin egoísmo y la razón
No más sin saber que era el amor
Yo protegí mi corazón

El sol se fue
Y yo cantando tu canción
La soledad
Se adueña de toda emoción
Perdóname
Si el miedo robó la ilusión
Viniste a mí
No supe amar
Y sólo queda esta canción