Images

Lời Giã Từ Phố Biển

Nhạc & lời: Irving Burgie
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Công Bình Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: Ngô Nhật Trường

NT:  Chẳng hiểu vì sao mà tôi luôn luôn nghĩ đến ca khúc này với một cảm giác rất là… hè.  Có thể vì địa điểm là Kingston, Jamaica.  Có thể vì cái nhộn nhịp của hội lễ.  Có thể vì biển, vì nắng, vì cả cái không khí hải đảo.  Nên tôi đã bảo bạn, mình sẽ để dành cho đến hè mới đưa lên mạng.  Nhưng rồi dạo này hơi vắng… người hát.  Bạn thì say sưa… “dệt” nhạc, không chịu xuất khẩu. Thôi thì phải đành chịu đưa Ngô Nhật Trường với bài hát “mùa hè” ra trình làng vậy.  Nghĩ xong rồi mới chịu tìm hiểu thêm về cái “hè”, thì a-ha, lời nhạc gốc chẳng nói gì đến mùa nào cả.  Bạn nghĩ tôi có thật vớ vẩn hay không?

LV: Nhạc phẩm này thì dĩ nhiên là hào hứng rồi.  Nói về biển thì phần lớn ai cũng liên tưởng đến những ngày hè.  Muốn đợi đến hè rồi mới cho bài này lên cho hợp mùa nhưng kẹt thiếu bài nên đành phải cho lên trước vậy.

NT: Một điểm khác đáng ghi nhận là Jamaica có điệu nhạc reggae rất khởi hứng, nghe đến là tay chân cứ thấy rậm rực.  Điệu reggae này lại có nguồn gốc từ nhạc jazz và R&B của Mỹ và nhạc mento, một dòng nhạc bản xứ có ảnh hưởng từ phi châu và âu châu.  Điệu reggae này được phổ biến rộng rãi vào cuối thập niên 60 và trở thành một dòng nhạc lớn với những nhạc sĩ như Bob Marley, Toots and the Maytals.

LV: Cái nét reggae của bài khiến cho công tác jazz hóa của tôi thành ra nhiêu khê, rắc rối.  Tôi dùng cách chơi với nhịp hơi “khập khiễng” để tạo nên không khí khác lạ một chút so với bản gốc.  Dĩ nhiên chords cũng đã được chuyển đổi chút để tránh khiến cho người nghe cảm thấy nhàm chán với những âm giai quen thuộc.  Có lẽ phiên bản này cuối cùng cũng có chút nét jazz trong đó.  Và có lẽ đó là nhận xét chủ quan thiên vị của tôi thôi. Mong người nghe thẩm định và cho ý kiến.

Lời Giã Từ Phố Biển

1. Ngày tuyệt dịu, ngọt ngào muôn tia nắng
Xuống phố thêm vui say khi chiều dần buông
Và thuyền buồm, từ ngàn khơi vượt sóng
Ghé Jamaica, tim tôi luôn rộn ràng 

Nhưng rất buồn vì nay tôi phải rời xa
Mà đâu biết bao giờ về lại đây
Cõi lòng buồn hiu, quay đầu nhìn lại đàng sau
Thấy người yêu đứng đó chờ tôi trên phố Kingston buồn

2. Chợ ngày nhộn nhịp lời kêu réo
Mấy cô em xinh tươi rao mời người mua
“Gạo đầu mùa, hàng tươi cá muối
Mấy ly rum hương nồng, thơm ngon suốt bốn mùa “

3. Giọng cười giòn, rộn vang trong nắng
Thấy em tôi xoay theo tiếng đàn tươi vui 
Thật tình lòng này thuộc về phương ấy
Dẫu đã qua muôn nơi, góc biển chân trời

Jamaica Farewell

1. Down the way where the nights are gay
And the sun shines daily on the mountain top
I took a trip on a sailing ship
And when I reached Jamaica I made a stop

But I'm sad to say I'm on my way
Won't be back for many a day
My heart is down, my head is turning around
I had to leave a little girl in Kingston town

2. Down the market you can hear
Ladies cry out while on their heads they bear
'Akey' rice, salt fish are nice
And the rum is fine any time of year

3. Sounds of laughter everywhere
And the dancing girls sway to and fro
I must declare my heart is there
Though I've been from Maine to Mexico

Một Mình Thôi

• Nguyên tác: All Alone
• Nhạc & lời: Irving Berlin
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Sau bao nhiêu bài nhạc hiện đại tôi đã “gay cấn” dịch (thật vậy, nhạc hiện đại thường có những tư tưởng bí hiểm, những hình ảnh dường như không ăn khớp, những từ ngữ không mấy “thi vị”), một ngày bạn đã nói với tôi: chắc phải trở lại với mấy bài jazz standard cho… dễ thở. Được lời như cởi tấm lòng. Tôi gởi ngay cho bạn một bài mà tôi rất thích. All Alone, thật ngắn gọn, có giai điệu thật nhẹ nhàng như một nỗi buồn xa vắng, có lời lẽ trong suốt như nước suối qua khe.

LV: Qua một thời gian dài bạn “tấn công” tôi bằng những nhạc phẩm hiện đại khiến cho tôi khá là điêu đứng với việc hòa nhạc. Nhạc mới sau này rất chú trọng ở nhịp điệu. Hầu như mỗi bài đều có dấu chỉ riêng biệt đặc thù của nó qua câu nhạc hoặc nhịp điệu, khiến cho việc cải biến jazz hóa trở nên khó khăn nhiều, ít nhất là cho tôi. Có lẽ phần lớn là do khả năng không đủ sức để ngẫu hứng thay đổi những bài này nên quá trình dàn dựng hòa âm thành ra chậm chạp. Vì thế nên tôi rất nhiệt tình chào đón nhạc phẩm nhẹ nhàng Một Mình Tôi này.

NT: Bấy lâu nay, tôi vẫn cố dịch làm sao cho gần nghĩa của nguyên tác. Học hỏi nhiều từ anh Ngu Yên, người mà tôi thỉnh thoảng vẫn hay nhờ dịch những tác phẩm nào hóc búa quá cho tôi. Anh hay nói với tôi: Thính giả Việt Nam rất khó. Nếu dịch cho sát nghĩa theo câu văn của ngoại quốc, mà không hoàn chỉnh cái ý cái tứ trong câu tiếng Việt, thì họ sẽ thấy khó chịu và sẽ không chấp nhận. Tôi nghĩ, hay là tại vì một khi mình biết là lời dịch, thì tự nhiên mình có sự đòi hỏi cái mạch lạc của ý tưởng, cái chính xác của ngôn từ, cái xuông sẻ của hành văn (do lòng nghi ngờ?), không cần thiết là trong nguyên bản, tác giả có dùng những thuật ngữ mới với dụng ý riêng hay không. Nếu những câu như “ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau” hay “bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm” là những câu được chuyển ngữ, chúng ta có bài bải la lên là dịch bậy bạ hay không?

LV: Tôi không phải là kẻ chuyên dịch thuật nên không dám bàn luận nhiều vào vấn đề này. Tuy nhiên đôi khi có những câu từ trong lời nhạc phản ánh cả một phong trào văn hóa, kinh nghiệm sống của từng thời điểm, tình cảm chung của một thế hệ… thì làm sao mà có thể chuyển đổi một cách trọn vẹn qua ngôn ngữ khác được. Đến lúc đó chỉ hy vọng được người dịch gột tả được một phần nào tâm ý của nhạc sĩ qua hiểu biết của riêng mình về những tương đồng và dị biệt của 2 ngôn ngữ mà thôi.

NT: Trở lại với Một Mình Thôi, đến đoạn chờ đợi tiếng điện thoại kêu, thì hình như chuông ở Mỹ kêu hơi lâu, đến những “ring-a-ting-a-ling” mà mình chỉ vỏn vẹn một cái… “reng” (thật ra tôi cũng chẳng nhớ điện thoại VN kêu ra làm sao nữa). Bởi vì vậy tôi đành phải “diễn Nôm” và chẳng thể nào tôn trọng nguyên tác được nữa.

Một điều nữa là vào đoạn kết, bạn mix thêm câu hát bè trước khi dứt bài đã làm tôi hơi khựng lại.  Đang “một mình” và bỗng nhiên nghe không “cô quạnh” gì cả làm tôi thật bối rối.  Nhưng sau khi nghe nhiều lần thì tôi lại nghĩ, tiếng ấy như là một tiếng vọng trong cái không khí trống vắng kia, hoặc giả là tiếng của người yêu lập lại chăng?

Một Mình Thôi

Mình anh thôi, hắt hiu mình anh thôi
Có ai ngoài em đâu, hỡi người
Mình anh đây vẫn im ngồi bên phone
Mãi mong đợi tiếng chuông
Réo vang.  Em nào
Biết…

Mình anh thôi, mỗi khi chập tối
Một mình anh với quạnh hiu
Biết em nay nơi nào
Giờ vui hay buồn
Vào những đêm trường 
Có thấy hiu quạnh không?

All Alone

All alone, I'm so all alone
There is no one else but you
All alone by the telephone
Waiting for a ring
A ting-a-ling

I'm all alone every evening
All alone, feeling blue
Wond'ring where you are 
And how you are
And if you are 
All alone too