Giáng Chiều

• Nguyên tác: Sleep Walk
• Nhạc & lời: Santo & Johnny Farina
• Lời Việt: Dục
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Lúc nhận được điện thư của Dục kèm ca khúc Giáng Chiều này, tôi không nhớ là bài gì cho đến khi lên YouTube, nghe lại bản chính của Santo & Johnny. Một bài nhạc hòa tấu thật xưa cũ, với tiếng đàn sắt réo rắt kiểu Hawaii. Tôi nghĩ, ừ, cũng thật là đúng tâm cảnh.

Lẽ dĩ nhiên, ngay sau đó, tôi đã phải hỏi lại tác giả về chữ “giáng”. Tra hai ba cuốn tự điển mà tôi cũng chẳng tìm ra nghĩa nào cho chỉnh. Ngay cả ns Ngô Thụy Miên dùng chữ này trong Giáng Ngọc, tôi cũng ngờ rằng chữ Dáng đã bị thời thượng hóa vào thời điểm ấy. Dục bảo tôi, không phải “dáng” mà đây là một biến thể của “ráng” là chữ của “người Bắc xưa”. Sau đó anh gửi cho tôi những đoạn thơ, văn, và nhạc của nhiều tác giả, trong đó có Mai Kim Ngọc là một nhà văn và phê bình gia gần năm thập niên qua.

Nói cho cùng, khi ca sĩ hát, thì ráng, dáng, và giáng nghe thật gần giống nhau. Mấy ai vớ vẩn mà phân tích “giáng” thì hơi “dài” hơn “dáng” trong khi “ráng” thì có âm hơi của mẫu tự “h”. Thế nên tạm gọi là poetic license vậy.

Trở lại với bài nhạc, tôi gửi cho bạn một MV của Renee Olstead là một ca sĩ jazz tôi rất thích. Bài Sleepwalk (nguyên bản là Sleep Walk) cô hát thật duyên dáng, trong một không khí của film noir thật gợi tình. Tôi gửi, kèm theo lời nhắn “nhớ hát làm sao cho thật nũng nịu nha.”

LV: Thật đây là lần đầu tiên tôi mới biết đến chữ “Giáng Chiều” theo lời anh Dục giải thích. Trước giờ tôi vẫn chỉ biết đến chữ “ráng chiều” theo cách phát âm Bắc kỳ thành ra “giáng chiều” giống như tôi hát ở đây. Đúng sai không biết được nhưng theo như tôi hát thì chữ nào cũng giông như nhau cả.

Nhạc phẩm hòa tấu này rất nổi tiếng nhất là tiếng đàn ngọt dịu của Hank Marvin trong ban nhạc The Shadows. Tôi cũng biêt đến bài này qua nhạc hòa tấu, đâu biết rằng có lời nhạc để hát nữa. Khi bạn gửi phiên bản của Rene Olstead tôi mới biết. Kẹt là tôi không cách nào hát “nũng nịu” như cô ca sĩ sexy này. Đành xin lỗi là không thực hiện công tác này một cách hoàn hảo như bạn mong đợi được. Tôi cố tình đánh bài chậm lại một chút để cho vào đó một chút nét của jazz ballad. Nếu anh Huy Thắng còn trên đời thì chắc chắn tôi sẽ nhờ anh đánh dùm cho đoạn solo guitar ở giữa vì anh chuyên trị nhạc The Shadows và biết cách để set up cho tiếng đàn nghe thật giống với tiếng nhạc nổi tiếng ngày xưa. Tiếc rằng anh đã không còn với chúng ta nữa nên tôi đành tự mày mò lấy…

Giáng Chiều

Giáng chiều làn mây tím pha màu giáng chiều,
Làm ta nhớ đến người yêu xa cách nhau đã nhiều,
Lòng còn nhớ (đến) những chiều.

Giáng chiều làm xao xuyến tâm hồn yếu mềm,
Làm ta đắm say tình yêu xa cách nhau đã nhiều,
Người còn nhớ (đến) giáng chiều.

Thầm nhớ dáng ai yêu kiều,
Tóc mây mỹ miều, nhớ trong tịch liêu.
Người hỡi gió mưa tiêu điều,
Hãy mau quay về, người yêu ơi ta chờ.

Giáng chiều lòng ta chết trong chiều nắng tàn,
Lòng ta chết trong quạnh hiu xa cách nhau đã nhiều.
Người tình hỡi nhớ chăng?
Buồn trong giáng chiều...

Sleep Walk

Sleep walk, instead of dreaming I sleepwalk
Cause I lost you and now what am I to do
Can't believe that we're through

Sleep talk, ‘cause I miss you, I sleeptalk
while the memory of you lingers like a song
Darling, I was so wrong

The night fills my lonely place
I see your face, tales to my pain
I know, I miss you so
I still love you, and it drives me insane

Sleep walk. Every night I just sleep walk
Please come back. And when you walk inside the door
I will sleep walk no more…
Sleep walk no more…

Từ Độ Thế Giới Khơi Nguồn

• Nguyên tác: All the World is Green
• Nhạc & lời: Thomas Waits & Kathleen Brennan
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo 
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Thời sinh viên với nhiều lý tưởng viển vông, tôi và lũ bạn có lần bàn cãi rất sôi nổi về một vấn đề hội họa: có nên để tựa đề làm ảnh hưởng đến mức thẩm định của tác phẩm nghệ thuật. Nói cách khác, tác phẩm tự nó có chuyên chở được trọn vẹn giá trị nghệ thuật, hay phải được cần đến những dữ kiện khác, dựa vào bối cảnh xã hội, tâm lý, v.v… Chuyện tranh luận năm xưa dường như vẫn còn tiếp diễn trên báo chí đó đây.

Nhắc như vậy vì All the World is Green là một ca khúc khá dễ nghe, ca từ phảng phất điều gì hơi khó hiểu. Nhưng chung chung thì dường như chỉ thiếu mạch lạc, thiếu một số dữ kiện để liên kết câu chuyện. Có lẽ vì vậy, tôi nghĩ mình cần phải chú giải thêm.

Tom Waits viết ca khúc này cho một vở nhạc kịch ít người biết đến, mang một cái tựa khó khăn: Woyzeck. Nhân vật chính là một chàng lính tên Franz Woyzeck, đem lòng thương yêu cô Marie. Nhưng nàng đã bỏ anh ta và đi theo một người khác. Trong cơn ghen điên cuồng, anh đã giết nàng. Ca khúc này anh đã hát bên xác người yêu, trước khi anh tự kết liễu mạng sống của chính mình.

Trong lời nhạc, có câu The face forgives the mirror. The worm forgives the plow. The question begs the answer, can you forgive me somehow? Thật là đẹp. Con trùn tha thứ lưỡi cày, Tom đã lấy từ một bài thơ của William Blake, nói về cái chết được bào chữa như điều cần thiết cho lý tưởng. Câu trước đó lại làm tôi nhớ đến câu thơ tương truyền là của vua Tự Đức, Đập cổ kính ra tìm lấy bóng, xếp tàn y lại để dành hương. Ở đây thì không đập kiếng, mà chỉ có đặc một niềm hối hận dày vò. Một câu khác, He’s balancing a diamond on a blade of grass, hình ảnh cũng đẹp không kém. Lẽ dĩ nhiên câu hỏi là, ai vậy? Ai có khả năng để đặt viên ngọc như vậy?

Duchamp, một họa sĩ tên tuổi đã nói rằng, nghệ thuật từ thế kỷ 20 sẽ được tiếp tục hoàn tất qua những thẩm định của người thưởng ngoạn. Những điều mơ hồ khó hiểu sẽ gợi lên những câu hỏi, và đòi hỏi những câu trả lời đứng đắn. Trong âm nhạc, điều này không thể chối cãi được. Những phiên bản khác nhau quả thật là những câu trả lời, là kết quả suy tư của nhạc sĩ cũng như ca sĩ, và đã làm cho ca khúc thêm lóng lánh nhiều màu sắc như những viên kim cương.

LV: Theo tôi, nhạc phẩm này mang nặng khynh hướng nhạc folk trong tiết tấu và cách chuyển hợp âm.  Vì thế nên tôi đã xử dụng mandoline và ukulele để làm nhạc nền. Theo gợi ý của bạn, tôi dùng tiếng banjo để làm nhạc chuyển đoạn ở giữa bài.  Nhờ vậy mà cây đàn banjo mua từ mấy tháng trước đang nằm đó đóng bụi được mang ra xử dụng. Vì không quen thuộc với cách đánh banjo cơ bản nên tôi chỉ đánh mò cho ra câu nhạc.  Cũng may vì nó là đàn giây nên cũng không phải khó khăn cho lắm cho tôi.   Nhưng không biết người nghe thì thấy ra sao? Có lẽ tôi cũng chỉ là một kẻ thưởng ngoạn khác đặt câu hỏi cho bài và tự trả lời lấy mà thôi…

Từ Độ Thế Giới Khơi Nguồn

Đại dương ngơ ngác anh rơi vào
Từ ngày em đến bên anh
Bạt ngàn sóng nước, anh trôi về đâu
Để được cùng sống bên em?

Màu trời xanh biếc mắt hoang ngây ngất
Lòng người thêm đảo điên say.
Làm vua chúa biến thân cơ hàn,
Ăn mày hóa ông hoàng.

Vờ rằng ta đã không duyên nợ gì
Tìm chi thế giới nguyên sơ.
Về đâu năm tháng thuở nao ta bên nhau,
Nghìn thu thế giới hoang đường.

Hình dung đôi lúc thứ tha gương soi.
Loài giun tha nhát cuốc sâu.
Thì này câu hỏi mong câu trả lời,
Thể nào tha thứ anh không?

Một lần cho chấm dứt câu chuyện đời
Mình theo đến chốn mãi xuân tươi.
Nhạc êm ái ru đôi ta trong mơ
Ngàn tơ liễu xanh hoài

Vờ rằng ta đã không duyên nợ gì
Từ khi thế giới nguyên sơ.
Về trong năm tháng thuở nao ta yêu nhau,
Nghìn thu thế giới mơ hồ.

Vầng trăng óng buông tơ vàng
Ngày hè cho tiếc nuối mênh mang
Vì tình ta chết bao nhiêu lần?
Chìm vào thế giới hoang sơ.

Đặt hạt ngọc biếc long lanh ban mai
Đầu ngọn cỏ xanh non
Thành giọt sương rớt rơi trên mộ phần
Từ độ thế giới khơi nguồn.

All the World is Green

I fell into the ocean
When you became my wife
I risked it all against the sea
To have a better life

Marie you are the wild blue sky
Men do foolish things
You turn kings into beggars
Beggars into kings

Pretend that you owe me nothing
And all the world is green
We can bring back the old days again
When all the world is green

The face forgives the mirror
The worm forgives the plow
The question begs the answer
Can you forgive me somehow?

Maybe when our story's over
We'll go where it's always spring
The band is playing our song again
All the world is green

Pretend that you owe me nothing
And all the world is green
Can we bring back the old days again
When all the world is green

Moon is yellow silver
Oh, the things that summer brings
It's a love you'd kill for
And all the world is green

He's balancing a diamond
On a blade of grass
The dew will settle on our graves
When all the world is green