Cuối Hè

Nhạc & lời: John Prine
• Nguyên tác: Summer's End
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Thỉnh thoảng, bạn vẫn hay làm tôi ngạc nhiên.  Trong thời gian nằm nhà, được tin nhạc sĩ John Prine, một nhạc sĩ lão thành trong giới nhạc Country & Western, đã qua đời vì Covid.  Và chương trình podcast cho phát thanh một số nhạc của ông.  Trong kho tàng nhạc đó, tôi rất thích những ballad vì nét dịu dàng và đầy hoài niệm, thật hợp trong những lúc cách ly tiếc nhớ những ngày được bay nhảy lung tung. Bài Cuối Hè (Summer’s End) là một trong những ca khúc cuối cùng ông ghi âm và thâu hình.  Tuy giai điệu không có gì đặc sắc, khi đi kèm với lời nhạc giản dị đã tạo nên một nét bàng bạc u buồn cho thân phận người.  Điều gì đó đã làm cho tôi xúc động khi lắng nghe. Tôi viết lời Việt ngay lúc đó, nhưng chẳng gửi cho bạn vì Cuối Hè không phải là nhạc jazz, cũng không nổi tiếng cho lắm, cũng không có kỹ thuật cao kỳ, tư tưởng siêu việt gì cả.  Tôi vẫn còn ngại nghe lời chê “nghe chán như ăn cơm nguội” mà một thính giả đã “ban tặng” trước đây (tuy tôi thật tình rất thích ăn… cơm nguội; truyền thống dân tộc mà!) Vì thế tôi rất ngạc nhiên khi bạn chọn hát ca khúc này.  Rõ là bạn cũng thích ăn cơm nguội giống tôi.

LV:  Mới lần đầu tiên nghe John Prine hát bài Summer’s End là tôi đã cảm tình ngay với giai điệu nhẹ nhàng, thấm thía này.  Ông hát không cầu kỳ, tiếng hát đều đặn như lời kể chuyện.  Kể chuyện về những ngày hè tung tăng trong ký ức…  Tôi yêu mến ngay tiếng hát trầm buồn và cách phát âm có “twang” đặc biệt của ông.  Hơn nữa vì bài giản dị, không cao trào, không đòi hỏi kỹ thuật hát gì nhiều nên tôi mới đề nghị để tự hát bài này.  Vậy mà tôi cũng phải chật vật với việc thâu thanh cả tuần vì tôi không biết làm cách nào để diễn tả được nét chân phương, đậm đà trong tiếng hát của John Prine.  Sau cùng tôi cũng chỉ hát được theo khả năng giới hạn của mình.  Thế mới rõ là ăn “cơm nguội” cũng không phải dễ “nuốt” như mình tưởng đâu nhé.

NT: Qua cách kể chuyện, JP đã dùng một số hình ảnh rất riêng tư để tạo dựng thế giới của tuổi thơ qua cái nhìn của một người lớn tuổi: chiếc áo tắm phơi trong gió hè, một bức hình xưa, căn nhà bị ám… và tiếp theo là những hình ảnh của nỗi cô đơn khi ta lớn lên: chiếc bóng từ từ băng ngang trần nhà (vì lý do gì đó mình không ra khỏi phòng?), cửa xe để quên trong mưa tuyết. Và để rồi kết luận vào tuổi già: Valentines break hearts and minds at random. Lễ Tình Yêu cứ tình cờ làm tan nát trái tim và tâm hồn. Câu này của ông nghe thật buồn, và cũng thật… elegant.

Cuối Hè

Hè sắp hết, ngày hè theo nắng tắt lưng đồi.
Trời chiều buông gió, lộng bay khăn tắm vướng trên cành.
Hẹn lại mai đây, gặp nhau như đã hứa nhau
Mùa hè năm nay, chẳng còn bao lâu ta có nhau.

Rồi mùa chợt thay lá, đầy vơi nỗi nhớ khi xa nhà,
Lặng nhìn chiếc bóng từ từ tan khuất nơi góc tường.
Lòng buồn đâu hay ngoài trời giăng mây, mưa tuyết bay.
Và trong xe lạnh vì đêm quên quay kính lên.
 
Thì hãy quay về,
Hãy quên đi
Những tháng năm cô độc nơi quê người
Về đây cùng tôi.

Vào mùa lễ Tình Yêu, nhưng trái tim lạnh lùng.
Ngày Phục Sinh đến, mà sao đâu thấy rỗi linh hồn.
Giờ mình em thôi, dù cho lâu nay quen đắng cay,
Vào ngày Ba mươi, làm sao cho nguôi nước mắt rơi?

Thì hãy quay về,
Hãy quên đi
Những tháng năm hiu quạnh khi xa nhà.
Về đây cùng tôi.

Nhìn quanh nơi đấy, người vui câu nói nghe rộn ràng.
Mà riêng tôi nhớ ngày nào ta đã lang thang tìm
(Tìm) một nơi xa, một nơi cho ta luôn vấn vương
Rồi hè qua mau, cuộc đời trôi mau không tiếc thương.

Summer’s End

Summer's end's around the bend just flying
The swimming suits are on the line just drying
I'll meet you there per our conversation
I hope I didn't ruin your whole vacation
 
Well you never know how far from home you're feeling
Until you watch the shadows cross the ceiling
Well I don't know but I can see it snowing
In your car the windows are wide open
 
Just come on home
Come on home
No you don't have to be alone
Just come on home
 
Valentines, break hearts and minds at random
That ol' Easter egg ain't got a leg to stand on
Well I can see that you can't win for trying
And New Year's Eve is bound to leave you crying
 
Just come on home
Come on home
No you don't have to be alone
Just come on home
 
The moon and stars hang out in bars just talking
I still love that picture of us walking
Just like that ol' house we thought was haunted
Summer's end came faster than we wanted

Nàng

• Nguyên tác: She
• Nhạc & lời: Charles Aznavour & Herbert Kretzmer
• Lời Việt: Lê Vũ
• Trình bày: Ngô Nhật Trường
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Hiệp Định Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

LV:  Tôi rất thích Elvis Costello hát bài She này trong cuốn phim tình Notting Hill.  Tôi đề nghị bạn dịch nhưng không thấy bạn nói gì.  Tôi đoán là bạn không thích bài này cho lắm vì nó quá là pop, không có chút gì bóng dáng của jazz.  Rồi tôi cũng quên nó đi… Cho đến lúc gần đây, bị ru rú trong nhà để trách khỏi bị “mắc dịch”,  tôi chợt có ý định tự mình dịch thử xem sao.  Thật là ý định sai lầm! Tôi mất cả hơn tháng mới có được bản nháp.  Lại còn phải sửa đi, sửa lại không biết bao nhiêu lần. Vừa mệt óc vừa mất bao nhiêu là thì giờ.  Nghĩ lại tôi phải phục bạn sát đất.  Không hiểu làm sao bạn có thể dịch bài này qua bài khác, không ngừng nghỉ như vậy?

Trong bài này, Charles Aznavour dùng cách chấm phá của câu nhạc khá đơn giản, dễ theo.  Nhưng ông dùng cách chuyển hợp âm thật tài tình làm cho giai điệu trở nên thật gợi cảm, nhiều nét lôi cuốn.  Với tôi đó là điều hấp dẫn đặc biệt của bài: cấu trúc đơn giản nhưng chuyển biến tinh tế.  Bản dịch Nàng này được Ngô Nhật Trường trình bày.  Giọng ca nhừa nhựa của NNT dường như đã cho nhạc phẩm này một sắc màu khác mà chính tôi cũng không lường trước được.  Theo tôi nghĩ, ngay cả cách phát âm “sai lạc” (không theo tiêu chuẩn Bắc Kỳ) của NNT cũng là một phá cách trong cách xử lý nhạc phẩm này.  Mời lắng nghe.

Nàng

Em, là môi là mắt ta luôn hoài vương
Là nỗi niềm sướng vui hay sầu thương
Là kho tàng quý hay cơn đau thương em dành cho ta

Em phải em là khúc ca mê hoặc ta
Phải em là gió thu mang lạnh giá
Phải là trăm nỗi loanh quanh nhẩn nha
Dằng dặc theo bước chân ta từng ngày

Em này em là thú hoang hay hồng nhan
Này em là đói co hay đầy căng
Ngày ta được có em nên thiên đường hay địa ngục trần gian

Em, mặt gương soi giấc ta mơ một bóng
Miệng hoa cười chiếu lăn tăn mặt sóng
Mà sao em mãi có như vậy không
Tận trong lòng em

Em, dường như em luôn vui sướng khi trong đám đông
Nhưng trong tia mắt em mang niềm riêng đó không?
Chẳng ai được nhìn thấy em lệ hoen mi nồng

Em, là mối tình biết sẽ không bền sâu
Nhưng sao luôn mãi theo ta dài lâu
Dù ngày xuôi tay ra đi ta sẽ vẫn không quên

Em, này em là lý do trong cuộc sống
Là duyên là cớ trong hơi thở nóng
Là mối tình thắm ta luôn nâng niu qua ngàn trầm thăng

Em, dù em lệ rớt hay môi cười thắm
Trong ta luôn giữ sâu kỷ niệm ấm
Vì ta sẽ mãi theo em mọi nơi
Vì em là lẽ sống cho đời ta
Hỡi em, hỡi em

She

She may be the face I can't forget
A trace of pleasure or regret
Maybe my treasure or the price I have to pay

She maybe the song that Salome sings
Maybe the chill that autumn brings
Maybe a hundred different things
Within the measure of a day

She may be the beauty or the beast
May be the famine or the feast,
May turn each day into a heaven or a hell

She may be the mirror of my dream
A smile reflected in a stream
She may not be what she may seem
Inside her shell

She who always seems so happy in a crowd
Whose eyes can be so private and proud
No one's allowed to see them when they cry

She may be the love that cannot hope to last
May come to me from shadows of the past…
That I remember till the day I die

She maybe the reason I survive
The why and wherefore I’m alive
The one I care for through the rough and rainy years

Me I’ll take her laughter and her tears
And make them all my souvenirs
For where she goes I’ve got to be
The meaning of my life is
She, she, she