Samba Đơn Âm

• Nguyên tác: Samba de Uma Nota Só
• Nhạc:  Antônio Carlos Jobim
• Lời: Newton Mendonça
• Bản English: One Note Samba
• Lời Anh: Jon Hendricks
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Levumusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Một người bạn của chúng tôi đã “nặn” một từ ngữ mới toanh: “nhí nhỏm”.  Thoáng nghe dường như rất quen thuộc, nhưng cứ ngờ ngợ, như một người thoạt trông thấy quen quen nhưng thật ra là ta chẳng biết. 

Nghĩ đi nghĩ lại, tôi thấy cái chữ này nó cũng ngồ ngộ.  Không hẳn nhí nhảnh mà cũng không phải dí dỏm…  nó cứ… lừng khừng giữa đường… nó ngang như cua.

Mà ngang thì tôi cho không bài nhạc nào qua mặt được Samba de Uma Nota Só (One Note Samba) của ông phù thủy bossa nova, Tom Jobim.  Đúng như cái tựa, bài nhạc viết rất đơn giản, giàn dựng trên một vài nốt nhạc, không hẳn chỉ một nốt, nhưng cách viết thì rất là đơn điệu.  Tuy vậy, tiết tấu của samba/bossa nova đã làm cho bài nhạc có vẻ rất nhí nhảnh, và lời dịch Anh ngữ của Jon Hendricks thì rất ư là dí dỏm.

Và ngang như cua.

Tuy vậy, vào tuần lễ tình yêu Valentine này thì lời hát của One Note Samba thật là vừa vặn.

Sau bao nhiêu năm sao đi tái lại ca khúc My Funny Valentine qua hai bản Việt, Người Tôi YêuNgười Tình Ngộ Nghĩnh, One Note Samba là một luồng gió mới, tuy có vẻ hơi… khác thường.

Khi bạn tình nguyện hát bài này, tôi phải khâm phục lòng can đảm của bạn.  Nhất là khi lẫn tôi và bạn đều không có rảnh rỗi như ngày trước.  Nhưng một điều chắc chắn là bạn rất là… nhí nhỏm trong ca khúc Samba Đơn Âm này.

LV: Bản nhạc One Note Samba này đã được “nghiên cứu” rất lâu, mất khoảng 3-4 năm. Chần chừ mãi vì bài khó hát quá! Ông nhạc sĩ Antonio Carlos Jobim này có lẽ đã cố tình làm cho bài khó như thế này để khiến cho người nghe chỉ nghe thôi nhưng không được hát theo!

Cái tài tình của bài này là người hát khó hát lạc nốt được trong phần lớn của bài vì những câu hát chỉ có một nốt nhạc, nhưng lại rất dễ lỗi nhịp vì những phách chõi khác thường. Thế nhưng chỗ chuyển đoạn thì lại có nhịp thật đều trong khi nốt nhạc thay đổi theo hợp âm chuyển (modulation) thật khó theo. Mỗi khi tôi dự tính “thử lửa” với bài này thì lại thấy chán ngán. Nghe thì thích nhưng lúc thực hiện thì lại cảm thấy không đủ sức. Cũng may là tôi có phương cách để chỉnh sửa những sai lạc không tránh được khi thâu. Với tôi thì bài nhạc này chỉ có thể trình bày trên mạng sau khi đã được chữa, không thể nào hát live được.

Dù sao thì đây cũng chỉ là một cố gắng của KJ để giới thiệu đến thính giả một bossa nova kinh điển thật đặc biệt của nhạc sĩ đại tài Antonio Carlos Jobim.

Samba Đơn Âm

Xin nghe câu samba đơn sơ thôi
Đơn sơ khi xoay quanh đơn âm
May ra bao nhiêu âm đi theo sau
Theo nhau nhưng luôn nghe như đơn âm
Xin nghe thêm, thêm âm cao hơn
Như dư âm theo sau âm nghe qua
Y như anh luôn luôn theo sau em
Em đi đâu, anh luôn đi theo mãi

Nhiều khi nghe thấy bao nhiêu người không sao im được,
Thật ra đâu nói điều gì, tựa không nói được gì.
Giờ đây anh thấy như đâu còn chi ngoài âm điệu tận cùng
Trong âm giai dị kỳ, thật nghe không giống chi

Anh xin không đi xa hơn đơn âm
Như anh không khi nao xa em
Tuy đơn âm nghe ra hơi đơn sơ
Nhưng đơn sơ anh luôn yêu em
Cho ai kia say mê trong đa âm
Rê mi fa sol la si đô
Nhưng đôi khi nghe không hay ho chi
Hay hơn nên chơi như ta biết

One Note Samba

This is just a little samba
built upon a single note
Other notes are bound to follow

But the root is still that note
Now this new one is the consequence
of the one we've just been through
As I'm bound to be the unavoidable consequence of you

There's so many people who can talk and talk and talk
And just say nothing or nearly nothing
I have used up all the scale I know and at the end I've come
To nothing, or nearly nothing

So I come back to my first note
as I must come back to you
I will pour into that one note
all the love I feel for you
Any one who wants the whole show

Do-re-mi-fa-so-la-si-do
He will find himself with no show
Better play the note you know

Buồn Đau Hỡi, Xin Chào

• Nguyên tác: Good Morning Heartache
• Nhạc: Irene Higginbotham
• Lời: Ervin Drake (Dan Fisher)
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Có lẽ Good Morning Heartache là một trong những ca khúc jazz đầu tiên mà tôi biết, qua tiếng hát lạ lùng của Billie Holiday.  Tôi còn nhớ cái dĩa nhựa 33 và cái bìa đã mòn góc mà tôi và một người bạn mua lại từ một tiệm bán dĩa nhạc cũ.  Thoạt đầu mới nghe Billie Holiday, tôi chịu không được.  Giọng hát của bà chả chớt, rung rung, nghe như một người không biết hát (theo tiêu chuẩn VN).  Tuy vậy, khi nghe đến bài Heartache này, tôi cảm ngay cách hát lạ thường của bà.  Cái run rẩy không cường điệu dường như cưu mang một nỗi niềm sâu kín hơn, một chịu đựng bền bỉ, một nỗi cô độc trường kỳ nào trong cuộc đời của bà.

Bài Good Morning Heartache được viết vào khoảng 1945, 1946.  Irene Higginbotham đã đàn bài nhạc cô vừa viết xong cho Ervin Drake nghe khi ông ta đang đau khổ vì thất tình.  Tuy giai điệu nghe thật khó khăn, nhưng Ervin lại cảm thấy nỗi đau khổ của mình bỗng hiện ra nguyên hình trong tiếng nhạc, và ông đã nhanh chóng viết lời trên nỗi niềm ông đang cưu mang. 

Vào năm 1954, Françoise Sagan cho ra đời tác phẩm Bonjour Tristesse dưới ảnh hưởng của bài thơ của Paul Éluard,  “À peine défigurée”.  Lúc ấy cô chỉ vừa 18 tuổi.

Và có lẽ chúng ta ai cũng biết ca khúc Buồn Ơi, Chào Mi của Nguyễn Ánh 9.    

Những nỗi buồn đau vì tình đã được nhân cách hóa, đã hiện rõ hình hơn.

Năm đó tôi cũng khoảng 17, 18 tuổi, đã chợt nhận diện được nỗi buồn vớ vẩn của chính mình.

Sau này, biết về cuộc đời của Billie Holiday, tôi mới hiểu giọng hát của bà là cưu mang cả cuộc đời trôi nổi của bà.  Những xúc cảm ấy bà đã thổ lộ trong cách hát chân thật, không điệu đà của bà.

Năm 1975, ông Ervin đã gặp lại người tình xưa, người đã khiến ông viết lời hát cho ca khúc này.  Họ cưới nhau vào năm 1981 và chung sống cho đến ngày ông chết vào năm 2015.

Buồn Đau Hỡi, Xin Chào

Chào nỗi đau trong đời
Đã biết nhau quá lâu
Chào nỗi đau không rời
Vừa từ giã tối qua chứ đâu
Nằm suốt canh thâu, trở trăn chờ ngươi bỏ ta đi
Nào ngờ (vừa) hừng đông, là (có) đây rồi.

Giờ chỉ mong quên mà
Cứ bám (theo) ta mãi thôi
Vào lúc quen ngươi là
Người yêu dứt khoát chia tay
Từ đó ta quen khi thức dậy thầm nói câu chào
Lời chào buồn bã nỗi đớn đau

Đừng ám hoài đêm ngày
Chẳng dứt được (dù) phút giây
Mặc ta còn trơ trọi
Mang cơn đau hôm thứ hai
Lê thê qua cuối tuần

Chào nỗi đau không đợi
Vẫn chờ ta đấy sao?
Chào nỗi đau muôn đời
Ngươi đã biết rõ ta quá lâu
Chắc sẽ cố thân thiết ngươi hơn từ phút giây này
Ngồi gần lại, hỡi nỗi đớn đau

Good Morning Heartache

Good morning heartache
You old gloomy sight
Good morning heartache
Thought we said goodbye last night
I turned and tossed until it seemed you had gone
But here you are with the dawn

Wish I forget you
But you're here to stay
It seems I met you
When my love went away
Now everyday I start by saying to you
Good morning heartache what's new

Stop haunting me now
Can't shake you, no how
Just leave me alone
I've got those Monday blues
Straight to Sunday blues

Good morning heartache
Here we go again
Good morning heartache
You're the one who knows me well
Might as well get use to you hanging around
Good morning heartache, sit down