Category: Jazz

Cười

• Nguyên tác: Smile
• Nhạc: Charlie Chaplin
• Lời: John Turner & Geoffrey Parsons
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Hôm nọ, tôi đi nghe anh chàng Michael Bublé hát ở một hội trường rất lớn.  Trong lòng tôi có hơi nghi ngờ.  Ca sĩ nhạc jazz, theo tôi, khó chinh phục được đám đông khán thính giả trong một bầu không khí như vậy vì không có phần phụ diễn của vũ đoàn, pháo bông, pyrotech, phông video, v.v… như những buổi trình diễn nhạc pop.  Chỗ tôi ngồi thì không đến nỗi, nhưng phía sau lưng thì có lẽ cũng không thấy rõ sân khấu huống hồ chi ca sĩ.  Như vậy, thật là khó cho ca sĩ “hớp hồn” được người nghe trong cái không khí quá bao la nhốn nháo.

Nhưng buổi hôm đó, Michael Bublé hầu như đã mê hoặc cả hội trường mấy ngàn người, với chỉ một giàn nhạc công khá khiêm nhường.  Một mình anh ta vừa hát, vừa kể chuyện, đi tới đi lui, thật sống động.  Khoảng giữa show, sau một bài swing, anh đã ngồi xuống bậc tam cấp, khi tiếng nhạc chậm dần làm cho bầu không khí trở nên cô đọng hẳn, rồi anh cất tiếng hát.  Ca khúc Smile của Charlie Chaplin bỗng nhiên nghe thật bức xúc.

Ca khúc này, tôi dịch đã khá lâu, và bạn đã hát cho KeJazz vào đầu năm 2017.  Tôi rất thích phiên bản ngày đó, nhưng sau khi nghe MB, tôi lại cảm thấy dường như vẫn có điều gì khác hơn cái nỗi buồn man mác ngày nào.

Và vì vậy mà Cười của năm 2023 nghe nặng nề hơn, khản đục hơn, âm u và rách rưới hơn.

Cười

Cười, khi xót xa trong tim mình
Cười, cho dẫu khi tim tan tành 
Khi mây kéo về, trời làm giông 
Hãy gắng lòng

Dù hồn ta bao đắng cay hay ê chề
Cười, ai biết khi nắng mai về
Mang chút le lói cho ta niềm tin 
Đời vẫn xin

Bao giây phút tươi vui nụ cười
Che dấu đi bao nhiêu sầu đời
Cho dẫu khi ngập ngừng mi hoen dấu lệ

Và khi ấy hãy cố quên nỗi đau buồn
Cho nước mắt tuôn chỉ trong hồn
Xin hãy giữ mãi trong tim niềm tin 
Và cứ mỉm cười…

Smile

Smile, though your heart is aching
Smile, even though it's breaking
When there are clouds in the sky
You'll get by...

If you smile with your fear and sorrow
Smile and maybe tomorrow
You'll find that life is still worthwhile 
If you just...

Light up your face with gladness
Hide every trace of sadness
Although a tear may be ever so near

That's the time you must keep on trying
Smile, what's the use of crying
You'll find that life is still worthwhile
If you just smile

Ru Lời Cầm Viên

• Nguyên tác: Lullaby of Birdland
• Nhạc & lời: George Shearing
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi thật khoái trá khi bản dịch này hoàn tất sau bao nhiêu tháng bức tóc bức tai với chữ nghĩa.  Vậy đó.  Có nhiều ca khúc tự câu cú cứ ào ào đến.  Rồi có cái như bài này nó cứ rả rích nhưng không chịu nghẽn luôn cho tôi tiện việc sổ sách.

Khi bạn nhận được bài nhạc, bạn tỏ ý thích ca khúc này, nhưng lại có vấn đề với tựa đề lẫn lộn Hán và Việt. 

Lẽ ra tôi nên giữ nguyên chữ Birdland, vì đây là tên của một jazz club ở thành phố New York.  Chữ Bird là tên thân mật bạn bè dành cho người nhạc sĩ nổi tiếng với cây kèn saxophone Charlie Parker.

Câu chuyện như thế này: trên một chuyến đi lưu diễn, xe của anh tông phải một con gà vừa trốn thoát từ trại gà ven xa lộ.  Anh đã bảo người bạn dừng lại để lượm “món quà” bất ngờ này.  Vào thời điểm đó, những nhạc sĩ da đen, tuy nổi tiếng, nhưng không được ở trong hotel hoặc những nhà trọ trong khu da trắng.  Họ phải trú tạm với những gia đình Mỹ đen, trong khu vực dành cho Mỹ đen.  Khi đến chỗ trọ, anh đã nhờ người chủ nhà nấu dùm con gà cho ban nhạc ăn.  Từ đó, anh được gọi là Yardbird (chữ gọi chung gà vịt), hay gọi tắt là Bird.

Birdland là jazz club nơi hằng đêm Charlie “Bird” Parker đã ru bao nhiêu người vào thế giới ảo mộng bằng tiếng kèn của anh. 

Dịch Birdland thành Trại Gà, nghe… thô tục quá.  Viên Cầm nghe thi vị hơn, ít ra là đối với tôi.  Tôi bảo bạn, Hán và Việt vẫn được dùng chung rất thường vào thời trước, ví dụ như vườn bách thảo, loài cầm thú, máy bay trực thăng, v.v…

May quá, có lẽ bạn thấy cái tên cũng chỉ là chuyện nhỏ, nên bỏ qua luôn.

Ru Lời Cầm Viên

Có tiếng ru trong Viên Cầm thật thiết tha
Tựa tiếng hơi thở của ai?
Có lắng nghe trong tâm tư niềm nhớ thương nào chẳng nên lời
Đã rung động trái tim mình

Có lúc nao nghe đôi chim gù giữa khuya
Gọi giấc mơ tìm gối chăn?
Có biết không gian quanh đây lộng những giai điệu
Ngát hương nồng ngọt môi hôn

Và khi nghe gió về giữa liễu ngàn
Hồ như rấm rứt lời khóc than
Đừng cho ta phút lệ cứ tuôn tràn 
Vì nghe em nói lời đắng cay lúc chia tay

Thế tiếng ru trong đêm này thật ấm êm
Nồng chiếc hôn, rồi vút lên
Chới với đôi ta đang bay lạc giữa tiếng kèn phút mơ mòng
Trái tim này đã yêu rồi
Hồn say khướt giữa giấc yêu…

Lullaby of Birdland

Oh, lullaby of Birdland whisper low
Always here, when you sigh,
Never in my woodland could there be words to reveal
In a phrase how i feel

Have you ever heard two turtle doves
Bill and coo when they love?
That's the kind of magic music we get from our lips
When we kiss

And there's a weepy old willow
He really knows how to cry
That's how i'd cry in my pillow
If you should tell me farewell and goodbye

Lullaby of Birdland whisper low
Kiss me sweet, then we'll go
Flying high in Birdland, high in the sky up above
All because we're in love

All because we're in love