Giây Phút Êm Đềm

• Nguyên tác: A Time for Us (nhạc phim Romeo & Juliet)
• Nhạc: Nino Rota
• Lời: Lawrence Kusik & Edward Snyder
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Đại Quỳnh
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Fiori Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Tôi vẫn nhớ lần đầu xem phim Romeo và Juliet, lúc đó tôi khoảng 13 tuổi, cái tuổi thẩn thẩn thờ thờ, dở dở ương ương, với một cái đầu u mù mộng mị,  Romeo-Juliet, như tôi và lũ bạn vẫn gọi, đã trở thành một loại kinh thánh về tình yêu.  Ở cái tuổi đó, cảnh Leonard Whiting tỏ tình với Olivia Hussey trong vườn nhà, cảnh chàng trần truồng nằm ngủ bên nàng, cũng như vào giây phút cuối của đôi tình nhân trong hầm tối, đã gieo ấn tượng thật choáng váng trong tôi. 

Và ca khúc của nhạc phim được trình bày bởi Glen Weston: What is a Youth? đã làm tôi chơi vơi trong những xúc cảm thật lạ lẫm.

Sau này, tôi lại được nghe A Time for Us với tiếng hát ấm áp của Andy Williams.  Nhưng ủa, sao lạ vậy kìa?  Giai điệu của phần điệp khúc của A Time for Us chẳng giống gì bài nhạc tôi đã nghe trong phim.

Tìm hiểu qua Wiki vẫn không giải thích được gì hơn.  Phần nhạc được viết bởi nhạc sĩ Nino Rota vào tháng Mười năm 1968.  Trong phim, lời ca của What is a Youth? được viết bởi Eugene Walter vào cùng thời gian này.  Một năm sau, không rõ vì lý do gì, A Time for Us xuất hiện với lời ca mới của Eddie Snyder và Larry Kusik, tuy cùng giai điệu, nhưng khác ở phần điệp khúc.  Trang Wiki chỉ viết: điệp khúc khác vì ca từ khác. Chẳng lẽ nhạc sĩ Rota đã viết lại giai điệu chỉ vì Eddie và Larry viết lời khác?

Chỉ trong một bài viết đăng ở trang mạng LFQ.salisbury.edu mới nhắc đến phần nhạc sĩ Henry Mancini đã hòa âm lại ca khúc này vào năm 1969, và đã quyết định loại bỏ đoạn điệp khúc của Nino Rota vì nó quá dài và quá cổ điển (pavane của thế kỷ 16).  Thay vào đó, ông đã viết lại đoạn điệp khúc ngắn gọn hơn, như ta biết qua ca khúc A Time for Us.  Eddie và Larry đã dựa vào phiên bản hòa âm này.

Cover (lại nhạc cover) là một phản hồi một tác phẩm của một nghệ sĩ khác, chuyển đạt bằng cách đặt những đặc điểm của nguyên tác vào khung cảnh mới.  Một trong những điều kiện là phải làm thế nào để người thưởng lãm vẫn có thể nhận ra được nguyên bản, nhưng cùng một lúc, cũng nhận ra cái dị biệt của bản cover.  Lẽ dĩ nhiên, đó cũng chỉ là một điều lệ lỏng lẻo được một số người tuân theo, vậy thôi.  Ở đây, rõ ràng là bản cover A Time for Us đã ăn đứt nguyên tác trên nhiều diện.

Và như thế, một bản nhạc dịch cũng chỉ là một bản cover, nhất là khi được chuyển qua tiếng Việt là một thanh ngữ, không ít thì nhiều sẽ có những dị biệt về cả giai điệu lẫn ca từ.

Ở Việt Nam, ca khúc A Time for Us này được Xuân Vinh chuyển thành Tình Sử Romeo và Juliet, được biết nhiều qua tiếng hát của Thanh Lan trước năm 1975.  Phạm Duy cũng đã viết lời trong bản Giây Phút Êm Đềm mà lần này tôi mới được nghe lần đầu qua tiếng hát của Đại Quỳnh.

LV: Lần đầu nghe Đại Quỳnh hát tôi đã nghĩ đến nhạc phẩm A Time For Us này. Phong thái cổ điển trong cách trình bày của anh rất phù hợp với nét nhạc xa xưa của bài. Thế nhưng khi dàn dựng bài tôi vẫn cố tình làm cho khác đi nguyên bản đã nghe từ trước nay trong nhịp phách 3/4 chậm. Tôi cho rằng chuyển qua 4/4 để đổi cách bỏ câu (phrasing) là một lựa chọn hợp lý nhất. Tìm tòi trên mạng tôi cũng thấy có một vài cover của bài đã được chuyển qua 4/4. Tôi mừng là đã cũng có người đồng quan điểm với mình.

Có thể nói là hòa âm cho Giây Phút Êm Đềm mang tính cách nửa cổ điển, nửa hiện đại với sắc thái nhạc pop. Một hài hòa giữa quá khứ và hiện thực. Mong rằng Đại Quỳnh trong Giây Phút Êm Đềm cũng sẽ thuyết phục được người nghe với tâm tình đó.

Giây Phút Êm Đềm

Giây phút êm đềm
Tình yêu nở hoa
Lắng nghe cùng ta
Trái tim muôn đời
Với mối tình say đắm

Ngây ngất cao vời
Nụ hôn thần tiên
Tình sáng ngợi
Người hãy mau ta cùng hát
Khúc ca tình yêu

Tình hỡi về đây
Ta sẽ có nhau
Nghìn thu nào phai
Ta mãi còn nhau

Giây phút êm đềm
Lệ giăng bờ mi
Đắng cay còn không?
Xót xa tâm hồn
Đã qua rồi giông tố

Ta giữ lâu dài
Đừng cho nhạt phai
Một mối tình
Người hỡi trăm năm còn nhớ
Giấc mơ nào phai

A Time for Us

A time for us some day there'll be
When chains are torn by courage born of a love that's free

A time when dreams so long denied
Can flourish as we unveil the love we now must hide

A time for us at last to see
A life worthwhile for you and me

And with our love through tears and thorns
We will endure as we pass surely through every storm

A time for us, some day there'll be a new world
A world of shining hope for you and me

Vừa Khi Ta Đi Ngang Qua Phoenix

• Nguyên tác: By the Time I Get to Phoenix
• Nhạc & lời: Jim Webb
• Lời Việt: Dục & Nguyễn Thảo
• Trình bày: Ngô Nhật Trường
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Beat Bros Studio (SG)
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Những ngày tháng mới đến Mỹ, chưa biết làm gì; cả ngày nằm nghe nhạc… Mỹ.  Tuy bập bẹ được vài câu (dù sau bao nhiêu năm nộp tiền học thêm Anh văn ở hội Việt Mỹ), đến cái nghe nhạc thì chịu.  Chả hiểu gì ráo trọi.  Nhất là nhạc country.  Những âm chữ thêm vào luyến láy là ta chỉ còn biết… nghe “sấm”.  Cũng may là lớn lên ở Việt Nam, dân tình cũng đã từng học nghe nhạc Pháp hệt như vậy, cho nên ta cũng… tỉnh bơ mà nghe.

Đài radio những ngày tháng đó, giữa năm 1975, ở bang Arkansas, nhạc country hà rầm.  Ở nhà sponsor cũng nghe.  Đến trường cũng nghe (vì thời đó mấy anh chị dân chơi mang cả máy radio thảy vào locker, chờ giờ nghỉ là mở nhạc um xùm).  Lên xe bus cũng nghe.  Đi chợ, đi phố, đi ăn.  Đâu đâu cũng ra rả.

Cũng thời đó, By the Time I Get to Phoenix của Glen Campbell được phát hầu như mỗi 15 phút. 

Bởi vậy, tuy có hơi ám ảnh, nhưng lâu ngày cái giai điệu ngật ngừ nó cũng ăn sâu vào tâm khảm.

Mấy chục năm sau, tưởng đã quên bẳng đi thì bỗng nghe cô ca sĩ Carol Welsman của Canada hát lại bài nhạc này một cách rất là da diết, rất là jazz. Cô hát chậm rãi, rời rạc, không luyến láy.  Giọng cô ấm áp, nhiều xúc cảm.  Nghe thật bắt… tai.

Thích là một chuyện.  Chuyển dịch sang tiếng Việt lại là chuyện khác.  Nhiều câu cú Anh ngữ nghe suông sẻ nhưng trong tiếng Việt thì luộm thuộm, phải vòng vo, nếu không thì tối nghĩa.  Như vậy đó, tôi vật lộn với Phoenix cả hai ba năm qua.  Viết đi viết lại đã mấy bản nháp.

Tự nhiên một ngày, anh Dục, một anh bạn nhạc đã từng gửi nhiều bài nhạc anh dịch tới KJ trước đây, đã kèm trong điện thư bản dịch ca khúc này.

Lẽ dĩ nhiên, từ nguyên bản, những bản dịch đều hơi na ná nhau, chỉ có từ vựng và ngữ pháp là khác.  Đọc lời dịch của anh, tôi thích quá.  Một vài chỗ mà tôi có trục trặc trước đây, anh viết thật mượt.  Ngược lại, có vài chỗ tôi viết, tôi… thích hơn (hơi thiên vị há!?!?).  Nhưng phần lớn là vì khi ráp lời vào nốt nhạc thì tôi phải đổi một số chữ để thuận cho người hát.  Và lẽ dĩ nhiên khi hát thì tôi vẫn chủ trương hát sao cũng được.  Quan trọng nhất là lời ca phải tự nhiên lưu loát không ngượng ngập, nếu câu cú không bị khác nghĩa quá hoặc… vô nghĩa.  Thành ra, nhạc KJ cũng hơi… tam sao thất bổn.

Bài nhạc hôm nay là như vậy. 

Cám ơn anh Dục đã gửi một ca khúc thật xuất sắc của một thời.

Vừa Khi Ta Đi Ngang Qua Phoenix

Vào khi ta đi ngang qua Phoenix
Nàng vừa thức giấc thôi
Nàng nhận ra phong thư ta đã ghi
Trong giờ giữa khuya
Nàng cười khẽ khi đến chỗ ta nói
Rằng ta sẽ ra đi
Vì đôi khi ta đã ra đi nhưng chẳng xa được lâu

Vào khi ta đi ngang Albuquerque
Nàng đã đến chỗ làm
Rồi khi ngưng tay, đi ăn trưa
Nàng gọi số ta
Nàng cứ mãi ngóng giữa khoảng trống từng đợt tiếng chuông reng
Còn mãi không ngừng reo

Vào khi ta đang vô Oklahoma
Nàng đã ngủ yên
Trở trăn trong mơ
Thầm kêu tên ta thật thiết tha
Nàng khóc lúc nghĩ đến là ta đã ra đi
Dù bao nhiêu lâu nay vẫn hay lời ta nói nhưng
Nàng chẳng hề chịu tin
Ta bây giờ đã xa

By the Time I Get to Phoenix

By the time I get to Phoenix
She'll be risin'
She'll find the note I left hangin'
On her door
She'll laugh when she reads the part
That says I'm leavin'
'Cause I've left that girl so many times before

By the time I make Albuquerque
She'll be workin'
She'll prob'ly stop at lunch
And give me a call
But she'll just hear that phone keep on ringin'
Off the wall
That's all

By the time I make Oklahoma
She'll be sleepin'
She'll turn softly
And call my name out loud
And she'll cry just to think I'd really leave her
Though time and time I've tried to tell her so
She just didn't know
I would really go