Mối Tình Xa Xưa

• Nguyên tác: Walz Op. 39 No. 15
• Nhạc: Johannes Brahms
• Tựa Pháp: La valse des regrets
• Lời Pháp: Louis Poterat
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics concept by MarcMarc

NT:  Tôi có một cuốn tiểu thuyết của C. Virgil Gheorghiu, Giờ Thứ 25, loại bỏ túi tôi đã mua được từ một tiệm bán đồ cũ từ hồi còn học trung học.  Cuốn sách có cái bìa giấy đã rách hơn nửa.  Dọn nhà một vài đợt, vô tình tìm lại được thì cuốn sách đã mất luôn cái bìa cũng như một số trang đầu.  Cầm cuốn sách trên tay, phân vân chưa biết nên giữ hay quăng đi, tôi vô tình lướt qua một vài dòng, và thật rung động khi ghi nhận cái hình ảnh cây hoa anh đào bị bom đạn làm gãy , nhưng giữa bối cảnh chiến tranh đổ nát điêu tàn, cành  cây đã rộ nở những nụ hoa như một ân sủng.

Tôi nhớ những năm tháng nơi quê nhà, những ngày còn cắp sách đến trường, ngồi trong lớp nghe giảng bài nhưng vẫn luôn ngóng tiếng bom văng vẳng như ai huýt gió.  Thời vàng son mơ mộng của chúng tôi luôn luôn là phập phồng lo sợ như vậy. Có lẽ lời ca của Trịnh Công Sơn diễn tả thật đúng tâm trạng của lớp trẻ thời bấy giờ: Từng ngày sống.  Từng ngày lo.  Ngồi nhìn quanh rồi lại chờ.  Một ngày mới.  Lòng buồn thêm… (Buồn Từng Phút Giây)

Giữa những ngày tháng xám ngoét đó, tôi đã được nghe một anh sinh viên ngồi ôm đàn guitar hát trong một buổi sinh hoạt bỏ túi.  Bài nhạc thật êm đềm, buồn buồn, tha thiết, nhưng không nặng nề thống khổ nỗi mất mát như tôi đã quen hằng ngày.  Có chút gì đó lóe lên như một niềm hy vọng.  Bài nhạc thật… Tây.  Mãi sau này tôi mới biết đó là bài La valse des regrets.  Là Tây thật.

Nhạc sĩ Phạm Duy đã dịch năm 1948 dưới tựa đề Mối Tình Xa Xưa, và được phát hành năm 1971 trong Tuyển Tập 17 Tình Ca Bất Tử.

Trong bài có một câu hát đã mãi làm tôi băn khoăn.  Người từ năm nao trở về cho hoa không phai màu.  Tại sao lại là năm nao mà không phải phương nao?  Và đóa hoa hẳn là từ năm tháng đó giờ chắc đã khô héo, nhưng đã không phai màu vì gặp lại người?  Câu nhạc nghe thật bâng quơ nhưng đã làm cho một tôi thời mới lớn bao nhiêu là đắm đuối.

Và tôi đã giữ mãi câu nhạc đó như những bông hoa anh đào nở vội từ những ngày chiến tranh máu lửa.

Mối Tình Xa Xưa

Trong chiều dần im hơi
Người ngồi thương nhớ bao ngày vui
Một ngày xưa cũ, đời còn đương tơ
Là ngày hai đứa chúng ta còn thơ

Chiều hè êm du, tràn ngập hương mơ
Cuộc tình đôi lứa như bài thơ
Gần người yêu dấu, mộng về xôn xao
Và hồn như cất cánh bay về đâu

Lời thề bên nhau, tình nồng đêm thâu
Cả một vừng sao làm tròn duyên nhau
Người từ phương nao
Trở về cho ta hết u sầu

Yêu người là không nguôi
Trầm mình trong thú đau thương người ơi
Cuộc tình duyên cũ, dù thời gian qua
Mà lòng thương nhớ vẫn chưa hoen mờ

Chiều buồn không đâu
Ngậm ngùi thương nhau
Đời vì trôi mau mà đành quên sao
Người từ năm nao
Trở về cho hoa không phai mầu

Yêu người là không nguôi
Sầu tình chan chứa trong chiều rơi
Nhạc lòng êm ái dù đời tàn phai
Mà còn mãi mãi ngân trong đêm dài

Célèbre Valse

L'orgue de la nuit
Au clair de lune gémit
La brise fait
De son archet
Chanter la valse des regrets

Mon bel amour
Au bois dormant
Quittez vos rêves troublants
Vous éveillant
Tout doucement
Venez vers moi qui vous attends

Venez vers moi
Il est grand temps
Calmer l'émoi d'un cœur qui bat
Devant l'effroi d'une prière vaine

L'ombre s'alanguit
Des formes glissent sans bruit
Et du passé
Vestiges usés
Nos souvenirs s'en vont danser

Comme l'Arc en ciel après la pluie
Comme le soleil après la nuit
Serais-je celle
Qui chassera vos peines?

L'orgue de la nuit
Au clair de lune gémit
Gémit toujours
Dans mon cœur lourd
Qui n'attend plus que votre amour...

Khoảng Trống

• Nguyên tác: Empty Chairs at Empty Tables
• Nhạc: Claude-Michel Schönberg
• Lời: Herbert Kretzmer
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics concept by MarcMarc

NT:  Nhiều hôm, trong buổi chiều dần tối, ngồi một mình với ly rượu, bất chợt một câu nhạc làm tôi nghe trong trống vắng vang dội quá khứ, dập dồn như những con sóng ngày biển động. 

There’s a grief that can’t be spoken
There’s a pain goes on and on
Empty chairs at empty tables
Now my friends are dead and gone

Người hát có một giọng rất trẻ.  Chẳng quan trọng gì.  Căn phòng chập choạng trong bóng chiều.  Cũng chẳng hề gì.  Chợt như thấp thoáng những chiếc bóng.  Ai đó? Những khuôn mặt trai trẻ quen thuộc.  Những áo chemise trắng có phù hiệu khâu trên túi.  Những quần tây xanh đen.  Những ánh mắt ngời sáng.  Những bàn tay còn lem dấu mực.

Tuổi trẻ của chúng tôi trên đất nước Việt Nam đó.

Chúng tôi có hai mươi năm làm tuổi trẻ
Chưa bao giờ hưởng trọn một ngày vui
Khi lớn lên quê hương chung lửa đỏ
Tuổi thanh xuân mà lỡ mất nụ cười
*

Hai mươi năm.  Một phần tư một đời người.  Một phần tư, nhưng tờ giấy trắng đã loang lổ máu xương, đã nhàu nát bạo quyền, đã lỗ chỗ bom đạn.  Hai mươi năm tuổi trẻ u ám thê lương.

Bạn bè chúng tôi,
bao nhiêu người tắt thở
cho một đêm sống còn
bao nhiêu người không ngủ
cho một đêm bình an
*

Chúng tôi đã sống từng ngày như thật bình thường, nhưng ai dám nói những kinh hoàng của chiến tranh đã không gây tổn thương trong tâm hồn chúng tôi?  Ai dám bảo đảm tâm hồn chúng tôi đã không bị què quặt tàn phế vì cuộc chiến? 

Ôi những đêm đen này mở mắt ra còn thấy
Ôi tiếng bom đạn này nổ trong óc chúng ta
Ôi những đêm đen này xin bạn bè xích lại
Nhìn nhau rõ mặt mày xem mất còn những ai
*

Rồi chiến tranh chấm dứt năm 75.  Kẻ thắng người thua.  Nhưng mất mát thật quá nặng nề.

Tôi ngơ ngác trên xứ lạ.  Không một người bạn mà tôi có thể nói về những gì làm tôi bức rức băn khoăn.  Không một người mà tôi tựa lưng ngồi nhìn buổi hoàng hôn sắp tắt lịm và toan tính cho ngày hôm sau. Không một người mà tôi có thể òa lên khóc vì những cảm xúc bị dồn nén từ lâu mà không cần biết họ sẽ nghĩ gì.

Không còn hứa hẹn.  Không còn mơ ước. 

Bao nhiêu năm tuy sống an lành nhưng tôi vẫn giật nảy mình mỗi khi nghe tiếng động lớn, vẫn thỉnh thoảng ú ớ cơn ác mộng trên đoạn đường di tản từ Nha Trang vào Sài Gòn.  Rồi thức dậy, vẫn sửa soạn đi học đi làm như không có gì đã xảy ra.

Rồi một buổi chiều nọ, ngồi lắng nghe tiếng hát của gã trẻ tuổi.

Oh my friends, my friends forgive me
That I live and you are gone
There’s a grief that can’t be spoken
There’s a pain goes on and on

Tự nhiên tôi ứa nước mắt.  Ngực nghe nặng nề như nghẹt thở. 

Chúng tôi có hai mươi năm làm tuổi trẻ
Có hai mươi năm làm lở dở cuộc đời
Rồi hôm nay…
*

* Hai Mươi Năm Làm Tuổi Trẻ, Vũ Thành An

Khoảng Trống

Không sao nói ra nỗi chua cay này
Không sao dứt đi cơn đau triền miên
Những khoảng trống quanh đây nơi chỗ ngồi
Vẫn nhớ thương những người đã mất

Nơi đây vẫn âm ba câu lên đường
Ngọn lửa thắp nay vẫn như còn kia
Bao mơ ước cho nhau mai sau này
Nhưng sáng mai chẳng hề thấy về

Đêm nao bên nhau, khuất nơi góc phòng
Bao đôi mắt rực sáng chung nỗi niềm
Rồi cùng vang câu hát nao nao lòng
Mà giờ ta nghe, vẫn nghe
Lời ca tha thiết, tiếng ca oai hùng
Thành khúc tiễn đưa phút sau cùng
Bên giây kẽm gai giăng lạnh lùng
Hừng đông

Anh em hãy thứ tha cho tôi vì
Anh em chết nhưng tôi vẫn còn đây
Bao chua chát nói không sao nên lời
Và vết thương muôn đời còn tươi

Trên vuông kính thấy in khuôn mặt người
Những chiếc bóng im hơi trên sàn xưa
Những khoảng trống quanh đây sao xa lạ
Khi chúng ta không còn gặp nhau

Anh em hỡi, xin chớ hỏi tôi hoài
Hy sinh đó, hy sinh rồi được chi?
Những khoảng trống quanh đây nay im lìm
Nơi tiếng ca đã ngừng muôn đời

Empty Chairs at Empty Tables

There's a grief that can't be spoken
There's a pain goes on and on
Empty chairs at empty tables
Now my friends are dead and gone

Here they talked of revolution
Here it was they lit the flame
Here they sang about tomorrow
And tomorrow never came

From the table in the corner
They could see a world reborn
And they rose with voices ringing
And I can hear them now!
The very words that they had sung
Became their last communion
On this lonely barricade
At dawn

Oh my friends, my friends forgive me
That I live and you are gone
There's a grief that can't be spoken
There's a pain goes on and on

Phantom faces at the window
Phantom shadows on the floor
Empty chairs at empty tables
Where my friends will meet no more

Oh my friends, my friends
Don't ask me what your sacrifice was for
Empty chairs at empty tables
Where my friends will sing no more