Độc Quạnh

Nhạc: Thelonious Monk
Lời: Abbey Lincoln
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Ý thơ: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Năm 2016, anh Ngu Yên có ra tập thơ với tựa đề Độc Quạnh (tôi đoan chắc đây là chữ của anh). Tập thơ dày hơn 200 trang, tuy bài thơ Độc Quạnh chỉ có 3 trang, nhưng mang nặng tâm tư của nhà thơ cổ quái này.
Trong nhạc jazz, ông Thelonious Monk cũng là một người khá cổ quái. Tuy là một nhạc sĩ lớn với nhiều cống hiến quan trọng cho nền âm nhạc của Hoa Kỳ (nhạc của ông được ghi âm rất nhiều, chỉ thua Duke Ellington mặc dù Ellington viết hơn cả ngàn bài nhạc so với Monk chỉ có khoảng 70 bài), ông đã không được ái mộ mấy vì ít người biết thưởng ngoạn nét nhạc lạ lùng của ông.
Blue Monk là bài nhạc khá dễ dãi được viết theo điệu blues cổ điển chẳng có gì cầu kỳ. Tuy vậy, đây là một bài mà Monk rất thích và đã được ghi âm rất nhiều lần với nhiều nhạc sĩ khác nhau, mỗi lần mỗi kiểu. Cái dễ dãi đã trở thành nét độc đáo của bài vì ông dễ dàng chuyển biến theo tâm tình nhất thời khi ông trình diễn.
Ca sĩ Abbey Lincoln đã xin phép Monk cho bà viết lời để hát, và đã đặt tựa là Monkery’s the Blues. Khi tôi nghe Carmen McRae hát trong dĩa Carmen Sings Monk, tôi đã liên tưởng đến những câu thơ của Độc Quạnh, hay đúng ra, khi đọc bài thơ này, tôi đã liên tưởng đến bài nhạc của Monk. Từ đó, tôi nảy ra ý định đem từ ngữ của Ngu Yên vào trong giai điệu của Monk. Vì thế mà ca khúc Độc Quạnh.

LV: Thoạt đầu lúc bạn nói sẽ gửi cho tôi bài của Monk tôi đã thấy ngại rồi.  Nhạc của Monk khó nuốt, không dễ nghe, thật khó làm cho tôi phấn khởi.  Nhưng khi nghe đi nghe lại bài thì mừng quá!  Có lẽ đây là nhạc phẩm đơn giản nhất của Monk.  Giai điệu chỉ quanh quẩn với 3 hợp âm.  Dĩ nhiên ông nhạc sĩ này cũng cho vào bài cách chuyển đổi lập dị của mình.  Nhưng dù sao tôi cũng cho là may mắn không phải “vật lộn” với phần hòa âm nhiều như đã lo.  Riêng tôi thì cho rằng nhạc phẩm lý thú, không phải là ở những nốt nhạc, mà là ở câu từ đặc biệt vượt thoát ra khỏi những tình cảm yêu đương éo le mà ta thường nghe.  Nhạc phẩm này không phải cho tất cả mọi người.  Chỉ cho kẻ nào đã chán ngán những sáo điệu bình thường…

Độc Quạnh page

Độc quạnh riêng ta, đời ta riêng ta
Nhưng lắm khi cho ta trầm ngâm
Được thua như pha, thừa dư như pha
Bao tháng năm vẫn qua lại qua

Có lúc đắn đo mà
Sao mí cay ta nghe mình ta
Khi lối đi không nơi nào ra

Đời dạy thương đau, trò chơi thương đau
Hay thú đau thương vui mình ta
Rằng cho ta hay, hiểu sao cho ra
Chân bước quanh co thôi nào xa

Bao lúc xót xa là
Khi thấy như chuyến xe chậm qua
Cho đắng cay không bao giờ xa

Tìm hoài không ra một nơi cho ta
Nơi đám thiêu thân bay vòng vo
Đoạn trường nơi đâu, là nông hay sâu
Ai biết ta bao nhiêu lần qua

Nhân thế mãi mê tìm
Trên phố kia thênh thang mình ta
Ai có hay bao nhiêu lần qua

Blue Monk

Going' alone, life is your own
But the cost sometimes is dear
Being complete, knowing defeat
Keeping on from year to year

It takes some doing
Monkery's the blues you hear
Keeping on from year to year

Life is a school, less' your a fool
But the learning brings you pain
Knowing at once, you're just a dunce
Trial and error, loss and gain

It takes some doing
Monkery's a slow slow train
Trial and error, loss and gain

Finding your one place in the sun
Doesn't come the easy way
Shallow or deep.  Nothing is cheap
Measured by the dues you pay

It takes some doing
Monkery's a blue highway
Measured by the dues you pay

Cần Thiết

Nhạc & lời: Lady Antebellum & Josh Kear
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Đoạt giải Grammy: Song of the Year 2011, bài nhạc này mang nặng tính nhạc pop hơn jazz.  Tuy vậy, bản hòa âm của bạn lại đậm nét smooth jazz của thập niên 70. Cái thôi thúc băn khoăn của tiếng kèn dồn dập nghe thật hợp với tâm trạng trong lời nhạc. Tiếng guitar điện lại càng làm cho ta thấy thêm ray rức.
Và tôi cũng nhận ra rằng, nhạc hiện đại có nhiều phức tạp hơn nhạc thời trước: phức tạp trong giai điệu, phức tạp trong nhịp, phức tạp trong ngôn từ. Tôi đã mượn tựa đề của bài thơ Nguyên Sa để làm tựa cho bài nhạc dịch. Vì thế mà vô tình đọc lại những câu thơ óng ả của NS khiến tôi càng thấy rõ thêm cái dị biệt trong ý tưởng và hình ảnh của đời sống ngày trước và bây giờ.  Thời nay, mấy ai còn muốn chỉ “cầm tay cho đỏ má hồng em” hay “thở nhẹ cho mây vào trong tóc”?
Bài nhạc này là một thử thách cho tôi trong khi dịch lời cũng như khi ghi âm.   Tôi muốn mang những chữ thường nhật hơn, chân thật hơn, vào lời nhạc.  Trong nỗi cô đơn quay quắt mà bật lên câu “nhỡ một mai em khóc, ánh thu buồn trong mắt sẽ hao đi” thì tôi thấy thật là không ổn chút nào.  Tôi không biết trong lúc hòa âm, bạn có gặp trở ngại gì không?

LV: Tôi cũng khá chật vật với hòa âm bài này. Nhạc hiện đại, với tôi, phức tạp hơn nhạc xưa nhiều. Những nhạc phẩm nổi tiếng sau này đòi hỏi nơi người trình bày trình độ kỹ thuật cao. Không phải ai hát cũng được. Việc hòa âm cũng thành nhiều thử thách hơn với nhiều tầng lớp nhạc khí. Hơn nữa cách mix nhạc mới đòi hỏi nhiều công phu mà khả năng của tôi không cách nào đạt đến được. Thế nên về phương diện kỹ thuật chỉ là hụ hợ cho nghe tạm được thôi.
Cái thử thách lớn hơn của bài này cho tôi là khuynh hướng nặng nhạc pop của nó làm cho việc jazz hóa nó hầu như không thể được. Và dĩ nhiên thêm vào đó là những câu từ gần như là lời nói chuyện thông thường trong lời dịch của bạn còn làm cho việc dàn dựng bài khó khăn thêm. Rất nhiều lần tôi bị khúc mắc vì không biết làm sao xử lý cho câu dịch và giòng nhạc thuận với nhau. Vì dù khó khăn đến thế nào, nhạc dựng lên phải nghe sao cho trơn tru, không gượng ép, gần gũi, dễ cảm thông cho người nghe. Mong rằng các bạn nghe thông cảm với những khó khăn của KeJazz trong việc thực hiện nhạc phẩm này và hưởng ứng nó với những vòng tay thật rộng mở.

Cần Thiết

Ký ức vương vãi khắp nhà
Dư ảnh đôi chúng ta ngày nào
Anh cố không nhớ em mà
   không thể khi tiếc thương ngút trào
Còn khi nao vì anh, lòng em tự dưng vương vấn?
Mà còn riêng anh ngày đêm mỏi mòn

Giờ đã quá mười hai giờ đêm, hồn anh cô độc thêm, và anh vẫn đợi chờ
Dặn mình đừng, thôi, không gọi em, mà lòng như đau quặn thêm, và anh vẫn đợi chờ 
Và không biết giờ đây, sao mình chịu nỗi đêm nay
Cần em đến bên anh
 
Thêm mấy ly whiskey mà vẫn lắng nghe bước ai dưới đường
Anh nghĩ ngay phút giây này em sẽ xô cửa kia bước vào
Và khi nao vì anh mà em còn nghe vương vấn?
Còn mình anh cứ hoài nghĩ về em

Giờ đã quá mười hai giờ đêm, dù anh hay mình say, anh vẫn cứ đợi chờ
Dặn mình đừng, thôi, không gọi em, mà lòng như đau quặn thêm, anh vẫn cứ đợi chờ
Và không biết giờ đây, sao mình chịu nỗi đêm nay
Cần em đến bên anh

Ôi
Thà nghe tim quặn đau còn hơn là trơ gỗ đá
Giờ đã quá mười hai giờ đêm, hồn anh trơ trọi thêm, mà anh vẫn đợi chờ
Dặn lòng thôi đừng nên gọi em, và dù anh đã hay mình say, mà vẫn cứ mong đợi
Vì không biết sao mà chờ cho hết đêm nay
Cần em phút giây đây trong đời
Cần em phút giây đây
Cần em phút giây đây
Need You Now

Picture perfect memories
Scattered all around the floor
Reaching for the phone 
'Cause I can't fight it anymore
And I wonder if I ever cross your mind
For me it happens all the time

It's a quarter after one, I'm all alone and I need you now
Said I wouldn't call but I lost all control and I need you now
And I don't know how I can do without
I just need you now

Another shot of whiskey, can't stop looking at the door
Wishing you'd come sweepin' in the way you did before
And I wonder if I ever cross your mind
For me it happens all the time

It's a quarter after one, I'm a little drunk, and I need you now
Said I wouldn't call but I lost all control and I need you now
And I don't know how I can do without
I just need you now

Whoa oh whoa
Guess I'd rather hurt than feel nothing at all
It's a quarter after one, I'm all alone and I need you now
And I said I wouldn't call but I'm a little drunk and I need you now
And I don't know how I can do without
I just need you now
I just need you now
Oh baby, I need you now