Không Cần Nói Yêu Em

• Nguyên tác: Io che non vivo (senza te)
• Nhạc & lời: Pino Donaggio & Vito Pallavicini
• Tựa Anh: You Don't Have to Say You Love Me
• Lời Anh: Vicki Wickham & Simon Napier-Bell
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

AI: You Don’t Have to Say You Love Me là một ca khúc nổi tiếng, được biết đến qua giọng hát đầy cảm xúc và sâu lắng của Dusty Springfield. Bản gốc của ca khúc này có tựa đề Io che non vivo (senza te), một ca khúc tiếng Ý do Pino Donaggio và Vito Pallavicini viết lời. Dusty Springfield đã trình bày lại ca khúc này bằng tiếng Anh vào năm 1966, và nó nhanh chóng trở thành một hit lớn, đạt vị trí số 1 trên bảng xếp hạng UK Singles Chart và vị trí số 4 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ.

Giọng hát của Dusty Springfield được coi là một trong những giọng hát nữ xuất sắc nhất của thế kỷ 20. Với phong cách trình diễn tinh tế, giàu cảm xúc và khả năng truyền tải những câu chuyện tình yêu qua từng nốt nhạc, Dusty đã chinh phục trái tim của nhiều thế hệ người nghe. You Don’t Have to Say You Love Me là một trong những ca khúc tiêu biểu nhất, thể hiện được sự mạnh mẽ và tình cảm trong giọnghát của cô.

Bản dịch tiếng Việt Không Cần Nói Yêu Em do nhạc sĩ Phạm Duy thực hiện đã mang lại một sắc thái mới cho bài hát này. Với tài năng và sự hiểu biết sâu sắc về âm nhạc, Phạm Duy đã khéo léo chuyển tải tinh thần và cảm xúc của bản gốc sang lời Việt, giúp người nghe Việt Nam có thể cảm nhận được trọn vẹn nội dung và ý nghĩa của ca khúc.

Bản dịch này không chỉ giữ nguyên giai điệu ngọt ngào và sâu lắng, mà còn thêm vào đó những nét chấm phá đặc trưng của ngôn ngữ Việt. Lời bài hát tiếng Việt vẫn giữ được sự chân thành và đậm chất tình cảm của bản gốc, đồng thời mang đến cho người nghe một trải nghiệm âm nhạc mới mẻ và độc đáo. Nhờ vậy, ca khúc đã nhanh chóng trở nên phổ biến và được yêu thích tại Việt Nam.

Bản dịch của Phạm Duy là một minh chứng cho sự tài hoa của ông trong việc biến hóa các ca khúc nổi tiếng quốc tế thành những phiên bản tiếng Việt đầy cảm xúc, góp phần làm phong phú thêm nền âm nhạc Việt Nam.

LV: Thấy bạn phải gọi nhờ lão Ây Ai viết dùm vài lời làm tôi thấy áy náy chút. Nên tôi dùng vài phút rảnh để viết thêm vài lời tầm phào.

Lẽ ra phải nhờ một giọng nữ để hát bài này.  Thoạt đầu tôi nghĩ là mình đã có 2, 3 bài để sẵn sàng cho lên nên tôi cứ nhẩn nha việc soạn bài KCNAY này. Nhưng đầu tuần xem lại mới vỡ lẽ ra là những bài gửi ra sớm trước vẫn chưa được thâu xong. Bài gửi về SG thì đành chịu “ngâm tôm” vì phòng thâu đóng cửa ăn Tết! Còn mấy bài khác ở đây thì khó quá làm ca sĩ bị trục trặc kỹ thuật. Thế nên tôi vớ đại bài KCNAY này để thực hiện cho ra trình làng vậy. 

Giọng nam hát bài nữ nên phải đổi chữ trong bài từ “anh” ra “em”, và ngược lại. Khi hát đến câu “anh xin làm người tình, lẻ loi, xa xôi, có thế thôi” tôi hơi có chột dạ. Câu này ẻo lả, quỵ lụy quá làm sao mà hát được? Tôi tự nghĩ. Tôi đã định sửa lại lời nhưng thứ nhất là không biết sửa sao cho đẹp, thứ hai là không có giờ, thứ ba là làm biếng suy nghĩ cho nên thôi cứ hát như vậy cho kịp có bài cho lên. Hát câu ẻo lả nhưng mình không ẻo lả thì được rồi. Who cares!

Không Cần Nói Yêu Em

Ngày xa xưa, em nói yêu anh
Và anh nói sẽ mãi bên em
Giờ thì duyên ta đã vỡ tan
Em vẫn yêu anh, nhớ anh

Người tình ơi, anh biết chăng anh?
Đời lẻ loi, em sống chênh vênh
Chỉ cầu mong theo bước chân anh
Theo bước chân anh, thương mến

Và anh không cần nói yêu em
Chỉ xin có anh lúc này
Và anh không cần nói yêu em
Chỉ xin hãy tin, hãy tin
Vì yêu người, vì yêu người, thì suốt đời
Em xin làm người tình lẻ loi, xa xôi
Ôi có thế thôi!

Chỉ một mình bơ vơ ôm mối yêu xưa
Cuộc đời qua như chết nơi xa
Còn chi nữa em ước em mơ?
Em nhớ, em mong, em chờ

Và anh không cần nói yêu em
Chỉ xin có anh lúc này.
Và anh không cần nói yêu em
Chỉ xin cứ tin có em
Vì yêu anh, vì yêu anh

Sẽ không cần nói yêu em
Chỉ xin có anh lúc này
Và anh không cần nói yêu em
Chỉ xin cứ tin có em
Chỉ yêu anh, chỉ yêu anh
Chỉ có mình anh

You Don’t Have to Say You Love Me

When I said I needed you
You said you would always stay
It wasn't me who changed but you
And now you've gone away

Don't you see that now you've gone
And I'm left here on my own
That I have to follow you
And beg you to come home

You don't have to say you love me
Just be close at hand
You don't have to stay forever
I will understand
Believe me, believe me
I can't help but love you
But believe me, I'll never tie you down

Left alone with just a memory
Life seems dead and so unreal
All that's left is loneliness
There's nothing left to feel

You don't have to say you love me
Just be close at hand
You don't have to stay forever
I will understand
Believe me, believe me

You don't have to say you love me
Just be close at hand
You don't have to stay forever
I will understand
Believe me, believe me

Nếu Tháng Mười Hai

• Nguyên tác: If We Make It Through December
• Nhạc & lời: Merle Haggard
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Tôi nhớ một câu của nhà văn Toni Morrison.  Trong thời điểm khó khăn, người nghệ sĩ không bao giờ chọn giữ im lặng.  Đây chính là lúc họ phải làm việc.  Không phải là lúc dành cho đau khổ, không có chỗ cho tự thương hại, không cần nhịn nhục câm lặng, không co mình sợ hãi.  (In the time of dread, artists must never choose to remain silent.  This is precisely the time when artists go to work.  There is no time for despair, no place for self-pity, no need for silence, no room for fear.)

Bài thơ Khờ Quá, Sao Chịu Làm Lạc Đà của anh Ngu Yên có câu:  Những tổn thương thâm sâu bên trong trở thành kho tàng cho sáng tạo.

Sự khó khăn nào cũng gây tổn thương, chỉ có ít hay nhiều, phiên phiến hay sâu lút.  Từ những vết thương đó, sáng tạo nảy mầm.

Năm 1973, Merle Haggard đã viết ca khúc If We Make It Through December, và nó đã nhanh chóng trở thành một tâm ca của những người đang sống trong cảnh khốn cùng.  Nó nói lên tâm tình của một tầng lớp xã hội dường như không ai muốn ngó ngàng lưu tâm.  Một món quà Giáng Sinh đến từ cảm nhận nỗi khốn khổ, từ một người nghệ sĩ đến với những kẻ lầm than.

Năm trước, tôi vô tình nghe được bài hát này qua một người ca sĩ rất trẻ tuổi, Phoebe Bridgers.  Bản hòa âm rất hiện đại, rất monotone, rất ảm đạm, biểu tượng sự nghèo nàn.  Và tiếng hát của cô thật nhẹ như lời tự sự. Thật đầy ám ảnh. 

Năm nay, bạn muốn trở lại với một nền nhạc gần với nguyên tác hơn.  Tiếng nhạc mang nhiều âm hưởng blues như lời than thở của một kẻ đang âm thầm rơi vào hố sâu của túng thiếu nghèo khốn. 

Now I don’t mean to hate December
It’s meant to be the happy time of year
And my little girl don’t understand
Why daddy can’t afford no Christmas gift…

(Chẳng có ý gì ghét tháng mười hai
Đáng lẽ đây là thời gian hạnh phúc nhất trong năm
Và đứa con gái nhỏ chưa hiểu được
Vì sao ba nó không thể mua nỗi món quà Giáng Sinh)

Có lẽ Merle Haggard đã rơi những giọt lệ khi ông viết những lời ca ấy.

Nếu Tháng Mười Hai

Chỉ mong chóng đến cuối năm nay thì
Có lẽ mới hết bao xót xa đời cay đắng
Vào ngay lúc giá băng nhất trong mùa
Lòng lo lắng khi thấy quanh đây ngập đầy tuyết trắng

Chỉ mong đến phút hết cơn cơ cùng
Nung nấu ý nghĩ sẽ tìm đến nơi trời ấm áp quanh năm
Ngay như nếu xứ California
Cầu mong chóng đến cuối năm may ra được bình an

Việc vừa mất cách đây mới đôi ngày
Vào ngay lúc khốn khó nối tiếp nhau dồn dập đến
Dù gắng sức bao lâu nay ngày đêm
Vì mong muốn có ngày lễ cho gia đình êm ấm

Nào đâu phải không thích Giáng Sinh về
Giây phút hạnh phúc nhất cho bầy con nít
Mà con bé quá ngây thơ chưa hiểu được
Vì sao năm nay Giáng sinh không ai được vui

If We Make It Through December

If we make it through December
Everything's gonna be all right I know
It's the coldest time of winter
And I shiver when I see the falling snow

If we make it through December
Got plans to be in a warmer town come summer time
Maybe even California
If we make it through December we'll be fine

Got laid off down at the factory
And their timing not the greatest in the world
Heaven knows I been workin' hard
I wanted Christmas to be right for my girl

Now I don't mean to hate December
It's meant to be the happy time of year
And my little girl don't understand
Why daddy can't afford no Christmas gift