Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

• Nguyên tác: Both Sides Now
• Nhạc & lời: Joni Mitchell
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recodring Studio Saigon
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Both Sides Now là một ca khúc của Joni Mitchell mà tôi rất thích.  Lần đầu tiên tôi nghe, tôi nhớ hình như vào khoảng 12-13 tuổi.  Tuy chẳng hiểu gì về những lời ca bóng bẩy, tôi mê mẩn cái giai điệu trầm bổng du dương, cứ lên cao, lên cao, rồi bỗng dung tụt xuống nghe thật thắm thía như nỗi vui buồn vô cớ của tuổi mới lớn.

Nghe kể rằng, Mitchell đang đọc cuốn tiểu thuyết Henderson the Rain King của Saul Bellow trên một chuyến bay.  Đến đoạn Henderson, cũng đang ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy những đám mây bên dưới, cô Mitchell cũng gấp sách và nhìn ra ngoài trời.  Trong giây phút mơ màng ngắm nhìn những đám mây trắng nổi trôi bềnh bồng, giai điệu và lời ca đã tìm đến với cô ta.  Năm ấy cô chỉ vừa 23 tuổi.

Mitchell ghi âm nhạc phẩm này hai lần.  Lần đầu trong tuổi 20 dưới dạng ballad; lần thứ nhì vào tuổi 50 trong phong cách jazz.  Cả hai tác phẩm đã gây thật nhiều ấn tượng trong giới âm nhạc.

Anh Thi đã “đặt hàng” từ rất lâu.  Tôi cũng có dự định viết lại lời Việt.  Nhưng cuối cùng chúng tôi nghĩ bản dịch của Phạm Duy nghe quá thấm, nhất là nó đã nhắc nhở đến một thời tuổi thơ, nên chúng tôi đề nghị Anh Thi cứ hát như vậy.

Trong tiếng đàn rời rạc, tiếng hát của Anh Thi bay bổng nhẹ nhàng chắc chắn sẽ đưa các bạn về lại một vùng trời nào đó trong ký ức đầy mây trắng nổi trôi…

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

Mây xây lâu đài trên cõi trùng
Nhẹ nhàng như bông chuyn thành tơ buông
Mây như tóc thần uốn trên màn không
Tôi cho mây đẹp vô cùng.

Nhưng nay mây thay mầu trên khắp trời
Từng làn mây đen về làm mưa rơi
Bao nhiêu những điều tôi vẫn hằng mơ
Theo mây tan về tít mù.

Nay tôi xin nhìn mây tới hai lần
Nhìn khắp xa gần, nhưng vẫn cho rằng
Ðám mây, đám mây mông lung ảo huyền
Ôi mây, ôi mây, ôi mây là gì ? Mây huyền !

Như bao nhiêu chuyện thần tiên đẹp
Này là yêu anh, này là yêu em !
Bao nhiêu mối tình đến trong ngày đêm
Tôi cho yêu là lâu bền.

Nhưng nay tôi nghe chuyện như bắt đầu.
Từng người yêu nhau, từng người xa nhau.
Xa trong tiếng cười hay trong lời than.
Yêu đương hay là chán chường ?

Nay tôi xin nhìn yêu tới hai chiều
Dù ít hay nhiều, nhưng hết tin vào
Chữ yêu, chữ yêu lung linh ảo hình
Ôi yêu, ôi yêu, ôi yêu là gì ? Hỡi tình !

Lo âu hay là tự tin nhiều
Hoặc là hoang mang, hoặc là tin yêu
Bao nhiêu khát vọng, bấy nhiêu chờ mong
Tôi cho cõi đời dễ dàng

Nhưng nay tôi nghe đi sao khác thường
Bạn bè hôm qua, bạn bè hôm nay
Bao nhiêu tháng ngày, bấy nhiêu đổi thay.
Trong tay nhưng rồi mất hoài

Nay tôi xin nhìn kiếp sống hai bề
Ðời sống đi về nhưng sẽ ước thề
Sống như, sống như giấc mơ hiện về
Sinh ra, sinh ra, sinh ra làm gì ? Hỡi đời !

Both Sides Now

Rows and floes of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and they snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I've looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really, really don't know clouds at all

Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way that you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way

But now it's just another show
And you leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away

I've looked at love from both sides now
From give and take and still somehow
It's love's illusions that I recall
I really don't know love
I really don't know love at all

Tears and fears and feeling proud
To say, "I love you, " right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way

Oh, but now old friends, they're acting strange
And they shake their heads and they tell me that I've changed
Well, something's lost, but something's gained
In living every day

I've looked at life from both sides now
From win and lose and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all

Phút Nguyên Sơ

• Nguyên tác: The First Time Ever I Saw Your Face
• Nhạc & lời: Ewan MacColl
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Tôi lại hỏi ông AI: Làm ơn viết cho tôi một bài dẫn nhập cho ca khúc nổi tiếng The First Time Ever I Saw Your Face, bản tiếng Việt.

Chỉ năm giây sau, tôi đã nhận được bài viết ngắn gọn, bằng tiếng Việt:

“Nhìn lần đầu tiên thấy khuôn mặt của em, ánh mắt tôi bỗng chốc dừng lại. Tôi như bị hút vào một vũ trụ riêng, nơi mà mặt trời mọc từ đôi mắt em, và những ngôi sao trải rộng trên bầu trời đêm là những món quà em dành tặng cho tôi. Đêm đó, không gian trống rỗng bỗng trở nên ấm áp và đầy hy vọng.

“Chúng ta cùng lắng nghe phiên bản The First Time Ever I Saw Your Face của Ewan MacColl và Peggy Seeger, được dịch và hòa âm bởi những ngón đàn guitar mềm mại. Bài hát này đã đi vào lòng người, và lần đầu tiên tôi nghe, nó đã để lại dấu ấn mãi mãi trong tâm hồn.”

Tôi lại thêm: Tựa đề cho bản dịch là Phút Nguyên Sơ, xin cho biết ý kiến.

Trả lời: “Phút Nguyên Sơ, một tên đầy tinh tế và lãng mạn, mang theo hơi thở của những kỷ niệm đầu tiên. Tôi cảm nhận rằng tên này thể hiện sự ngọt ngào và đầy hy vọng, giống như lần đầu tiên chúng ta nhìn thấy khuôn mặt của người mình yêu. Có lẽ trong những phút nguyên sơ ấy, tâm hồn ta trở nên trong trẻo và đẹp đẽ hơn bao giờ hết.

Phút Nguyên Sơ là một cái tên đầy ý nghĩa, và tôi tin rằng bài hát này sẽ đọng mãi trong trái tim của những người yêu âm nhạc.”

Ông AI này thật thâm thúy.  Chữ nghĩa tiếng Việt bay bướm quá.  Điệu này chắc tôi sẽ đệ đơn xin nghỉ việc KeJazz sớm thôi.

Cũng xin giới thiệu lại một phiên bản Việt mà Lê Vũ đã dịch, hát cùng những “ngón đàn guitar mềm mại” từ năm 2018, Anh Nhìn Em Phút Đầu.

Phút Nguyên Sơ

Lần nhìn em, thời gian lắng yên im lìm
Bình minh chơi vơi dâng lên mắt em
Và trời đêm có trăng mơ, có sao biếc hoang đường
Là em cho cuộc đời những huyền thoại

Lần đầu hôn em, nụ hôn ngất say môi mềm
Cuồng xoay không gian, trong tay anh run
Nhịp đập tim hoang mang của loài thú xa bầy
Chờ mong em tìm đến vỗ về, người tình

Vào nguyên sơ, thịt da ngát hương thơm nồng
Anh nghe tim anh vang sâu trong em
Niềm hạnh phúc đã lan xa sẽ tràn lấp chân trời
Và thiên thu là từng phút tuyệt vời, thật tuyệt vời

Khi anh nhìn em phút giây nguyên sơ
Anh nghe trong anh...

The First Time Ever I Saw Your Face

The first time ever I saw your face
I thought the sun rose in your eyes
And the moon and the stars were the gifts you gave
To the dark and the endless skies

The first time ever I kissed your mouth
I felt the earth move in my hand
Like the trembling heart of a captive bird
That was there at my command my love

And the first time ever I lay with you
I felt your heart so close to mine
And I knew our joy would fill the earth
And it would last 'till the end of time

The first time ever I saw your face
Your face... your face... your face... your face...