Cà Phê Đen

• Nguyên tác: Black Coffee
• Nhạc: Sonny Burke
• Lời: Paul Francis
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Tôi tò mò một chút nhé. bài nhạc này có gì lôi cuốn bạn thế?

LV: Trước Kejazz tôi chưa từng nghe “Black Coffee” nhưng sau khi bạn gửi bài cho tôi nghiên cứu, tôi rất thưởng thức giai điệu đặc biệt này và nghiện nó như nghiện cà phê buổi sáng.  Với tôi đây là một pha trộn tuyệt vời giữa classic blues và jazz. Tuy nhiên sau khi nghe bài nháp tôi hát, bạn có nhận xét: “Có đoạn tao chưa bao giờ nghe ai hát như mày…”. Thoạt đầu tôi hơi chột dạ nhưng sau đó tôi cho rằng, với phong cách tự do của jazz, thì việc hát không giống ai cũng có thể là một điều hay. Thôi thì hay hay dở để cho người nghe thẩm định vậy! Tôi chỉ là kẻ giới thiệu chứ đâu phải là kẻ hát chính đâu!

NT:  Đây là một bài hát viết cho giọng nữ, về thân phận của người nữ thời bấy giờ, với những quan niệm xã hội thiếu công bằng đối với nam và nữ.  Bài nhạc rất đậm trầm cảm.  Nhà thơ Ba Lan đoạt giải Nobel Wislawa Szymborska đã chọn nhạc phẩm này cho đám tang của chính bà có lẽ vì bà cảm nhận ra cái đau xót thân phận này.
Lúc tôi chuyển dịch, tôi đã cố tình bớt đi phần nào cái nữ tính đó vì lỡ như không tìm ra giọng nữ nào chuyên chở dùm bài này.  Mà thật vậy, tôi có nhờ một người bạn là ca sĩ Trần Ngọc Yến chuyên hát nhạc jazz hát dùm, cô bảo gửi bài nhưng sau đó im hơi lặng tiếng luôn có lẽ vì không thích lời dịch chăng?  TNY có một chất giọng đặc biệt, rất tối, rất đậm đặc.  Cô đã tung ra hai CD với đa số nhạc do chính cô sáng tác.  Rồi Cũng Xa và Trong Cõi Nhớ Mịt Mù.  Tôi vẫn hy vọng sẽ có ngày khán giả của KeJazz được nghe giọng hát này.  Bây giờ thì đành mời các bạn thưởng thức hương vị Cà Phê Đen trong cái lãng đãng nhẹ nhàng của giọng hát Lê Vũ.

LV: Tuần trước khi du lịch, bạn có dặn tôi: “Tao đi xa, khó liên lạc, mày đảm nhiệm việc Kejazz một mình đó!” Tôi nói: “Ừ!”.  Nhưng khổ nỗi trước khi đi bạn lại không có để lại cho tôi bản nhạc nào đã hoàn tất thâu để tôi xử dụng. Thế nên tuần trước tôi cho lên bài “Người Yêu Nếu Ra Đi” tôi hát. Tuần này lại một bài khác tôi hát, “Cà Phê Đen” mà bạn dịch từ “Black Coffee“. Lý ra bài này đã dành cho TNY do bạn giới thiệu đảm nhận. Bài mẫu và lời đã gửi đi hơn tháng trời nhưng có lẽ vì bận bịu hoặc lý do sao đó mà TNY im hơi lặng tiếng cho đến giờ. Vì văn nghệ là vấn đề riêng tư mẫn cảm cho nên tôi cũng không hỏi tới.  Nay thiếu bài, thiếu luôn người hát, nên tôi hát lấy. Thế thôi!

Cà Phê Đen

Lòng quá chất ngất niềm cô độc
Nào có chớp mắt được đâu
Vì mãi đứng ngóng rồi loay hoay bên từng hớp đắng chát cà phê
Đắng rã rời 
Đắng đen thêm cho cuộc đời
Ngày sao cứ như từng đêm dài (thì)
Niềm nhớ biết bao giờ nguôi.

Buồn nói với bóng mình trên tường
Từ tối đến lúc bình minh
Từng phút héo hắt thời gian rơi theo giọt đắng sóng sánh cà phê
Đắng ngút trào
Đắng cay dâng thêm nghẹn ngào
Đành phơi giấc mơ đêm hôm nào, chờ mai nắng lên khô lệ thôi

Người sao cứ đi tìm bao giấc mơ lòng
Còn riêng ta luôn mãi trông với mong 
Bao lo âu sao ta cứ cưu mang
Chìm sâu theo bao hy vọng
Khói cay bên ly phin đậm

Từ sáng đã thấy lòng u buồn
Sầu héo hắt suốt cả đêm
Và những lúc khác là khói thuốc cay
Cùng với những hớp cà phê
Đắng chát vì thấy ta như không còn gì
Nhiều khi thấy sao mình điên dại trông chờ ai với hy vọng
về đây để ta thôi đợi mong

Black Coffee

I'm feeling mighty lonesome
Haven't slept a wink
I walk the floor and watch the door
And in between I drink
Black Coffee
Love's a hand me down brew
I'll never know a Sunday
In this weekday room

I'm talking to the shadows
1 o'clock to 4
And Lord, how slow the moments go
When all I do is pour
Black Coffee
Since the blues caught my eye
I'm hanging out on Monday
My Sunday dream's too dry

Now a man is born to go a lovin'
A woman's born to weep and fret
To stay at home and tend her oven
And drown her past regrets
In coffee and cigarettes

I'm moody all the morning
Mourning all the night
And in between it's nicotine
And not much hard to fight
Black Coffee
Feelin' low as the ground
It's driving me crazy just waiting for my baby
To maybe come around

Người Yêu Nếu Ra Đi

Nhạc: Jaques Brel
Lời Anh: Rod McKuen
Lời Việt: Phạm Duy
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi còn nhớ thời mới lớn ở VN, thập niên 70, nghe Cathy Huệ xõa tóc run rẩy hát Người Yêu Nếu Ra Đi, tôi cảm thấy như ai đó đã mở rộng một cánh cửa, một luồng gió lạnh mới mẻ tuôn vào.  Thời điểm ấy, từ chương trung học nhan nhản Huy Cận, Xuân Diệu mặc dù những tạp chí văn chương đã cho đăng những táo bạo của Trần thị Ngh., của Nguyễn thị Hoàng, những mới lạ của Mai Thảo, Bùi Giáng, nhưng cái lãng mạn của chữ nghĩa Rod McKuen lồng vào giai điệu Jaques Brel đã tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ hơn trong tôi, một teenager với hormone problem đang lần mò trong thế giới tình cảm trong bối cảnh chiến tranh.
Sau này, khi nghe Jaques Brel hát nguyên bản Ne me quitte pas, tôi cũng cảm thấy buồn bã nhưng thê thiết, thiếu cái đau thương bồng bột kia.

LV: Cũng lớn lên trong giai đoạn đó, tôi rất hiểu suy nghĩ của bạn với nhạc phẩm này.  Phải nói là với những kẻ mới lớn như tôi và bạn, nhạc phẩm này đã để lại một ấn tượng thật mạnh mẽ trong trí tưởng ngày đó.  Thế nên khi bạn đề nghị bài này tôi lấy làm lưỡng lự vi nghĩ là mình khó có thể tạo lại được cái ấn tượng đó không. Đây là phiên bản hòa âm đầu tiên của tôi cho bài này.  Tôi biết là bài khó diễn tả với giọng hát cho nên tôi cố tình thay đổi tiết tấu từ 3/4 qua 4/4 làm cho bài đỡ nhàm nếu lỡ khi người hát không đủ sức “chuyển tải” bài đến người nghe. Cái giai điệu đặc biệt đều đều này làm cho việc ca sĩ diễn tả thành một vấn đề.  Oái ăm thay khi bạn nghe xong thì lại đòi tôi hòa lai theo kiểu 3/4!  Thề là tôi “kẹt” với phiên bản này.  Không nỡ bỏ xó công sức mình qua một bên nên đành “bêu xấu” mình bằng cách tự mình nhạc phẩm khó hát này.  Mong các bạn nghe thông cảm.
​

Người Yêu Nếu Ra Đi

Người yêu nếu ra đi, một hôm nắng lên cao 
Xin hãy mang đi theo, cả mây trắng trong veo 
Lời chim hót mang đi, cùng tia nắng xôn xao 
Ngày ta mới yêu nhau, tình ta mới dâng cao 
Ngày sao thấy đi mau, và đêm vắng đêm sâu 
Trăng sáng như nâng niu, loài chim hót đêm thâu 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu chắc ra đi
Không có chi quanh đây, đời xa vắng đơn côi
Phòng hiu hắt xa xôi, người xa vắng nhau thôi
Tường xanh xám không nguôi dường như dáng ai soi
Người yêu sống trong tôi và tôi sống trong ai?
Tôi nói cho tôi thôi, người yêu lắng nghe tôi
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi

Người mà không đi, người tình tôi còn đó 
Sẽ thấy tôi còn đây, yêu nhau như ngày qua 
Cùng vầng dương lên cao, cùng làn mây lả lướt 
Nói với lá cây xanh, theo làn gió bay quanh 
Người mà xa vắng, tôi sẽ vẫn còn
Còn vương vấn hương này, tay trong lòng bàn tay
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu sẽ ra đi 
Xin trái đất lang thang, đừng quay nữa nghe không 
Để có lẽ thương tâm, người yêu sẽ quay chân 
Người có biết con tim, rồi tim sẽ êm êm 
Ngừng nghe tiếng trăm năm, người yêu đã xa xăm 
Tôi chết êm trong đêm, chờ nghe tiếng yêu vang 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người mà không đi, người tình tôi còn đó
Sẽ thấy đêm còn tôi, đêm như xưa đầy vơi
Chìm vào làn môi, nụ cười không từ chối 
Nói với mắt môi ai, duyên tình mãi không phai
Người mà xa vắng, tôi sẽ khóc thầm 
Làn nước mắt tuôn tràn, cho cuộc tình đã tan
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

If You Go Away

If you go away on this summer day
Then you might as well take the sun away
All the birds that flew in the summer sky
When our love was new and our hearts were high
When the day was young and the night was long
And the moon stood still for the night bird's song
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a day
Like no day has been, or will be again
We'll sail the sun, we'll ride on the rain
We'll talk to the trees and worship the wind
Then if you go, I'll understand
Leave me just enough love to fill up my hand
If you go away, if you go away, if you go away

If you go away, as I know you must
There'll be nothing left in the world to trust
Just an empty room, full of empty space
Like the empty look I see on your face
I'd have been the shadow of your shadow
If I thought it might have kept me by your side
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a night
Like no night has been, or will be again
I'll sail on your smile, I'll ride on your touch
I'll talk to your eyes that I love so much
But if you go, go, I won't cry
Though the good is gone from the word goodbye
If you go away, if you go away, if you go away