Nếu Tháng Mười Hai

• Nguyên tác: If We Make It Through December
• Nhạc & lời: Merle Haggard
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Tôi nhớ một câu của nhà văn Toni Morrison.  Trong thời điểm khó khăn, người nghệ sĩ không bao giờ chọn giữ im lặng.  Đây chính là lúc họ phải làm việc.  Không phải là lúc dành cho đau khổ, không có chỗ cho tự thương hại, không cần nhịn nhục câm lặng, không co mình sợ hãi.  (In the time of dread, artists must never choose to remain silent.  This is precisely the time when artists go to work.  There is no time for despair, no place for self-pity, no need for silence, no room for fear.)

Bài thơ Khờ Quá, Sao Chịu Làm Lạc Đà của anh Ngu Yên có câu:  Những tổn thương thâm sâu bên trong trở thành kho tàng cho sáng tạo.

Sự khó khăn nào cũng gây tổn thương, chỉ có ít hay nhiều, phiên phiến hay sâu lút.  Từ những vết thương đó, sáng tạo nảy mầm.

Năm 1973, Merle Haggard đã viết ca khúc If We Make It Through December, và nó đã nhanh chóng trở thành một tâm ca của những người đang sống trong cảnh khốn cùng.  Nó nói lên tâm tình của một tầng lớp xã hội dường như không ai muốn ngó ngàng lưu tâm.  Một món quà Giáng Sinh đến từ cảm nhận nỗi khốn khổ, từ một người nghệ sĩ đến với những kẻ lầm than.

Năm trước, tôi vô tình nghe được bài hát này qua một người ca sĩ rất trẻ tuổi, Phoebe Bridgers.  Bản hòa âm rất hiện đại, rất monotone, rất ảm đạm, biểu tượng sự nghèo nàn.  Và tiếng hát của cô thật nhẹ như lời tự sự. Thật đầy ám ảnh. 

Năm nay, bạn muốn trở lại với một nền nhạc gần với nguyên tác hơn.  Tiếng nhạc mang nhiều âm hưởng blues như lời than thở của một kẻ đang âm thầm rơi vào hố sâu của túng thiếu nghèo khốn. 

Now I don’t mean to hate December
It’s meant to be the happy time of year
And my little girl don’t understand
Why daddy can’t afford no Christmas gift…

(Chẳng có ý gì ghét tháng mười hai
Đáng lẽ đây là thời gian hạnh phúc nhất trong năm
Và đứa con gái nhỏ chưa hiểu được
Vì sao ba nó không thể mua nỗi món quà Giáng Sinh)

Có lẽ Merle Haggard đã rơi những giọt lệ khi ông viết những lời ca ấy.

Nếu Tháng Mười Hai

Chỉ mong chóng đến cuối năm nay thì
Có lẽ mới hết bao xót xa đời cay đắng
Vào ngay lúc giá băng nhất trong mùa
Lòng lo lắng khi thấy quanh đây ngập đầy tuyết trắng

Chỉ mong đến phút hết cơn cơ cùng
Nung nấu ý nghĩ sẽ tìm đến nơi trời ấm áp quanh năm
Ngay như nếu xứ California
Cầu mong chóng đến cuối năm may ra được bình an

Việc vừa mất cách đây mới đôi ngày
Vào ngay lúc khốn khó nối tiếp nhau dồn dập đến
Dù gắng sức bao lâu nay ngày đêm
Vì mong muốn có ngày lễ cho gia đình êm ấm

Nào đâu phải không thích Giáng Sinh về
Giây phút hạnh phúc nhất cho bầy con nít
Mà con bé quá ngây thơ chưa hiểu được
Vì sao năm nay Giáng sinh không ai được vui

If We Make It Through December

If we make it through December
Everything's gonna be all right I know
It's the coldest time of winter
And I shiver when I see the falling snow

If we make it through December
Got plans to be in a warmer town come summer time
Maybe even California
If we make it through December we'll be fine

Got laid off down at the factory
And their timing not the greatest in the world
Heaven knows I been workin' hard
I wanted Christmas to be right for my girl

Now I don't mean to hate December
It's meant to be the happy time of year
And my little girl don't understand
Why daddy can't afford no Christmas gift

Bão Giông

• Nguyên tác: Stormy
• Nhạc: Buddy Buie
• Lời: J. R. Cobb & Dennis Yost
• Lời Việt: Lê Vũ
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Vậy mà đã sắp hết tháng 11.  Thời tiết đã bắt đầu thay đổi.  Bạn bè khắp chốn đã đăng tải trên mạng những tấm hình thành phố đang ngập tuyết, hay những con đường phủ đầy lá vàng, lá đỏ.

Nơi tôi ở, trời vẫn nắng trong.  Cây lá vẫn còn một màu xanh bất diệt.  Cái lạnh chỉ làm se se da thịt.  Khoác một chiếc áo len thì cũng vừa đủ ấm.  Rồi vẫn ngày ngày cắm cúi lội cùng đời sống.  Ừ, thật.  Đời sống càng ngày càng thấy lầy lội.  Tôi lúc nào cũng thấy mình chới với như muốn chìm.

Bão giông.

Tôi nghe bạn hát: Hãy mau ngừng bão giông ơi, hỡi em.  Xin mau tan đi giông bão.

Làm lòng mình thấy bồi hồi.

Dường như vẫn hiểu đấy chỉ là những ước vọng không bao giờ thành sự thật.  Gió giông tơi bời làm lạnh căm. Chỉ có nỗi cô quạnh cùng tôi đứng giữa trời trong màn mưa…

LV: Dạo gần đây tôi thấy bạn vì vướng bận nhiều việc “nợ đời” quá chậm dịch nhạc nên tôi có ý tìm những bài đã được dịch sẵn để thực hiện.

Tiêu chuẩn thứ nhất để chọn bài của tôi là giai điệu quen thuộc và đơn giản. Tiêu chuẩn thứ hai là bài phải ngắn gọn, không đòi hỏi nhiều công sức dàn dựng. Tiêu chuẩn thứ ba là lời dịch đừng có thô thiển, vụng về quá. 

Vì muốn tránh những bài quen thuộc đã được Phạm Duy hoặc Lữ Liên dịch nên tôi chỉ còn cách  là chọn từ tập Tình Ca Nhạc Trẻ duy nhất mà tôi còn giữ.  Từ đó mới chọn ra bài Stormy này. 

Bài này đạt 2 tiêu chuẩn đầu của tôi. Nhưng lời dịch thì khá lọng cọng, thiếu chau truốt khiến cho tôi có cảm tưởng là người dịch chỉ chọn câu từ sao cho vần với giai điệu mà không chú trọng nhiều vào ý nhạc của toàn bài. Cũng may cho tôi là bài rất ngắn với lời nhạc bộc trực, không mang ý kép hay ẩn dụ gì nên tôi không mất nhiều thời gian để dịch lại. 

Vì bạn luôn tìm chọn những bài nhạc có ý lời thi vị, sâu sắc nên nếu tôi không tự chọn bài Stormy này để thực hiện thì Giông Bão sẽ không bao giờ có dịp đến tới tai người nghe đâu nhé! 

Happy Thanksgiving 

PS: Tiện thể nếu bạn nghe nào còn giữ được những tập Tình Ca Nhạc Trẻ khác xin chụp hình hoặc scan lại để gửi cho KJ làm tài liệu. Rất cám ơn.

Bão Giông

Thế gian rạng ngời đầy niềm vui
Mỗi khi em cười
Nào biết bão giông là tên của em

Gió mưa bỗng dưng ập về đây
Trời xám giăng mây đen mù ám
Mưa tả tơi sao buồn hiu
Khi em rời ta

Hãy mau ngừng bão giông ơi
Hỡi em
Xin mau tan đi giông bão

Mới hôm qua đây cuộc tình ta là gió êm mùa hè
Chợt bỗng sao tim em lại đổi thay

Gió giông tơi bời làm lạnh căm
Chỉ có nỗi cô quạnh
Cùng tôi đứng giữa trời trong màn mưa
Kêu tên người yêu

Hãy mau ngừng bão giông ơi
Hỡi em
Xin em mau quay về đây

Stormy

You were the sunshine, baby
Whenever you smiled
But I call you Stormy today

All of a sudden that ole rain's fallin' down
And my world is cloudy and gray
You've gone away

Oh Stormy, oh Stormy
Bring back that sunny day

Yesterday's love was like a warm summer breeze
But, like the weather ya changed

Now things are dreary, baby
And it's windy and cold
And I stand alone in the rain
Callin' your name

Oh Stormy, oh Stormy
Bring back that sunny day