Niềm Vui Một Ngày

• Nguyên tác: Le Premier Bonheur du Jour
• Nhạc: Jean Renard
• Lời: Franck Gérald
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Kim Loan
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Phòng thâu Phan Thụy Khánh
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Nhạc Françoise Hardy có một nét nhẹ nhàng rất nữ tính, rất lãng mạn, rất Pháp.  Bài Le premier bonheur du jour là như vậy, là một trong những ca khúc tôi đã say mê cả một thời mới lớn, và cũng là bài thứ ba của cô tôi đã dịch.  Dịch xong, hình như chỉ có Kim Loan là người chịu hát loại nhạc này.

Khác với Françoise Hardy với một giọng hát dễ dãi thoải mái, Kim Loan có chút chải chuốt trong cách hát, và khản đục, nặng về âm thổ trong giọng.  Màu sắc của Kim Loan sầu não hơn.  Nó mang lại cho người nghe nhiều bóng tối âm u hơn.  Nhưng hình như vì vậy mà tôi thấy Niềm Vui Một Ngày thích hợp với tuổi tác hiện tại của tôi hơn.

Đó là một bản cover có chất mặn Việt Nam.

Tôi không nghĩ như một số thính giả: nếu ca sĩ chính đã hát quá hay thì hát lại bản nhạc đó là ta “mang tội” với họ.  Trong quan niệm này, tôi thấy có gì đó không ổn.  Cách thưởng ngoạn của mỗi người rất khác nhau.  Nhiều người Việt nghe giọng Soprano của Maria Callas trong những bài aria vẫn chịu không nỗi.  Nhưng không vì vậy mà ta cho là bà Maria Callas hát dở.  Ngay cả ca sĩ hiện đại như Whitney Houston, nhiều người không thích cách cô sử dụng melisma trong những ca khúc nổi tiếng mà cả thế giới vẫn hằng ngưỡng mộ. 

Thêm nữa, hát cover không phải là bắt chước hát lại y chang nguyên bản.  Không ít thì nhiều, bản cover luôn luôn mang lại một sắc thái gì đó, khác với bản chính.  Người nhạc sĩ mất nhiều tâm huyết để hòa âm lại, cũng như người ca sĩ hát lại bản cover, đó là những suy tư và xúc cảm rất riêng tư đã được mang vào tiếng hát, tiếng nhạc. 

Lẽ dĩ nhiên người thưởng ngoạn có thể thích hoặc không đồng ý với cách xử lý trong bản cover, nhưng không thể nào vì bản cover không giống như bản chính. 

Nghe ca khúc I’ll Always Love You của Dolly Parton (bản chính, trong dạng country pop), của Whitney Houston (dạng R&B với melisma) và của Dave Fenley (soul và blues), tôi nghĩ có lẽ tôi không thích bản country (vì tôi không thích nhạc C&W) tuy nó là bản original, viết bởi chính ca sĩ Dolly Parton với những tình cảm riêng tư bà đã dành cho người bạn đồng hành của mình.  Có lẽ tôi thích bản R&B vì cả một thời mới lớn tôi đã say mê cái nét óng ả mượt mà trong giọng hát của Whitney Houston.  Nhưng có lẽ Dave Fenley, bằng giọng hát khàn khàn, đậm đặc mùi khói thuốc và rượu whiskey, đã làm tôi thấy thật nhức nhối trong thời điểm này.

Đó là thời gian thường làm ta thay đổi, ngay cả trong cách thưởng ngoạn. 

Theo truyền thuyết , ông Carl Jung nói, “Thinking is difficult.  That’s why most people judge.” (Suy tư là một việc khó khăn cho nên đa số con người thường hay phê bình chỉ trích).  Người thầy dạy vẽ có bảo tôi rằng, khi nhìn một bức tranh mình không thích, hãy quay trở lại sau một thời gian, vì có thể lý do ta không thích chẳng qua là vì ta đã không hiểu người họa sĩ muốn nói điều gì.

Phê bình một cách bất cẩn thường là những cánh cửa bị đóng chặt.  Cửa không mở thì khó cho ta thấy điều gì khác.

Và như vậy, hy vọng những cánh cửa của bạn đã để mở, để cơn gió mang tiếng hát của Kim Loan lùa vào tâm hồn của mình trong một buổi chiều đang chầm chậm tối như khi tôi đang viết những dòng chữ này.

Niềm Vui Một Ngày

Nghe niềm vui nhẹ trong hơi ấm
Khi mặt trời rơi tia nắng mới
Trên bàn tay, ngón say giấc nồng
Ôm bờ vai vẫn thơm hương đêm rồi

Nghe rì rào tựa bao con sóng
Đang thầm thì bờ xa trông ngóng
Trên cành sung tiếng chim mơ màng
Lời ru sớm riêng cho một ngày

Rồi lòng chợt chùng theo thương nhớ
Khi vừa nghe cửa nhẹ khép kín
Khi ngoài kia tiếng xe xa dần
Cho lặng im lắng xuống căn phòng này

Nhưng rồi anh lại về nơi đây
Cho đời em, ngày rồi tiếp nối
Ôi, niềm vui cuối khi đêm về
Vòng tay ấm cho nhau một ngày

Le Premier Bonheur du Jour

Le premier bonheur du jour
C'est un ruban de soleil
Qui s'enroule sur ta main
Et caresse mon épaule

C'est le souffle de la mer
Et la plage qui attend
C'est l'oiseau qui a chanté
Sur la branche du figuier

Le premier chagrin du jour
C'est la porte qui se ferme
La voiture qui s'en va
Le silence qui s'installe

Mais bien vite tu reviens
Et ma vie reprend son cours
Le dernier bonheur du jour

C'est la lampe qui s'éteint

Giòng Đời

• Nguyên tác: Comme d'habitude
• Nhạc: Jacques Revaux
• Lời: Gilles Thibaut & Claude Francois
• Bản English: My Way
• Lời English: Paul Anka
• Lời Việt: Nam Lộc
• Trình bày: Huy Thắng
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Bài nhạc My Way xuất xứ từ một tình ca tiếng Pháp.  Comme d’habitude nói về những thói quen nhàm chán hằng ngày của cặp tình nhân, những lặp đi lặp lại cho đến lúc họ trở thành hai kẻ xa lạ trong cuộc sống.  Ca khúc này đã có một thời sôi nổi cùng tên tuổi của ca sĩ Claude Francois.

Paul Anka biết đến Comme d’habitude trong một chuyến lưu diễn ở Pháp.  Rồi một đêm mưa gió bão bùng, vào lúc 3 giờ sáng, người nhạc sĩ trẻ tuổi (lúc ấy ông chỉ mới 27) đã có những ý nghĩ về cuộc đời làm người và lời nhạc đã đến với ông, lời của một người đang ở cuối cuộc đời, thật mãn nguyện khi nhìn lại những quãng đường mình đã đi qua.

Qua tiếng hát của Frank Sinatra, My Way đã có một thời dẫn đầu cả 57 tuần lễ liên tiếp ở Anh Quốc.  Giới thưởng ngoạn đã rất yêu thích ca khúc này cho đến hiện tại.  Tuy vậy, chính Frank Sinatra lại rất bực bội với bài nhạc mang tính chất “tự phụ, tự mãn” này.  Ông không thích, nhưng hầu như ca khúc này đã được gắn liền với tên tuổi của ông; ông không cách nào dứt bỏ được.

Bản Việt ngữ của Nam Lộc, giống những “dịch bản” khác của ông, rất thi vị và mơ màng.  Giòng Đời không có những suy tư về cuộc đời mà chỉ ghi lại những cảm nhận vui buồn, nhất là vui buồn của yêu đương và nỗi cô đơn khi không còn tình yêu.

Ca khúc này được anh Huy Thắng thâu cách đây khá lâu.  Bản post-humous của anh bỗng mang một tâm tình, một niệm ý khác.  Anh đã vô tình nhắc nhở chúng ta ít nhiều về cuộc đời quá vô thường. 

Phải nói thêm là trong một bản thống kê năm 2005, My Way là bài nhạc được đề cử nhiều nhất trong những buổi lễ an táng.

LV: Xem ra thì hát bài My Way cho đám ma cũng chí lý. Còn hơn là hát những bài về xa cách, ly biệt. Chỉ tổ làm cho người đang buồn còn thêm thúi ruột, não lòng. Tiếc là bản dịch Việt không chuyển tải đúng tâm tình của kẻ đã từng nghênh ngang sống trên đời theo lối riêng của mình không hối tiếc nhiều. Nói chung là Nam Lộc đã phỏng dịch thành một bài có tính cách ủy mị, yếu ớt của kẻ đã mất mát nhiều trong đời. Lời Việt này thật không hợp cho đám ma.

Nghe đi nghe lại My Way mới giúp cho tôi cảm nhận được cái tài tình của người viết nhạc. Câu 1 giới thiệu nét nhạc với một chút lơ lửng, câu 2 tăng lơ lửng thêm một chút, câu 3 tạo một cao trào nho nhỏ, câu 4 giải quyết cao trào đó bằng việc trở về chủ âm. Trong phần điệp khúc thì từng câu, từng câu dồn dập để dẫn đến cao trào chính ở nốt cao nhất và áp lực được giải thoát bằng nốt chủ âm ngay. Cấu trúc này, dù đơn giản, nhẹ nhàng, nhưng thấm thía, dễ nhớ, dễ cảm.

Chả trách bài này được yêu chuộng qua bao tháng năm. Tôi đã từng nghiệm ra là những bài nhạc được đại đa số quần chúng ưa chuộng thường là những bài ngắn, đơn giản, dễ nhớ như bài My Way này.

Biết như thế, nhưng mỗi lần le te dự định viết một vài câu nhạc thì tôi lại cứ có khuynh hướng viết lên những câu rắc rối, bí hiểm rồi cuối cùng dẫn mình đến chỗ tắc tịt! Muốn viết cho đơn giản, dễ nghe thì lại nghe ra quá tầm thường. Cứ luẩn quẩn trong cái mù mịt đó và cho đến giờ này tôi vẫn chưa cách nào viết nên được “My Way” của tôi. Có lẽ kiếp sau vậy!

Giòng Đời

Đời tôi buồn như dòng sông
Sầu như mùa Đông không biết đôi môi cười
Người ơi dòng sông ngừng trôi
Chờ nghe mùa Đông hát tình khúc xưa
Tình ơi đừng theo gió đưa khuất vào chốn xưa
Như chưa từng nhớ mong
Nhớ ai nhìn khói thuốc bay và làm chiếc lá rơi

Đời tôi từng giây phút nổi trôi
Vùi trong thời gian mang những cơn u buồn
Buồn ơi này ta chào mi
Đừng đem biệt ly cất từng bước đi
Và khi buồn lên ướt mi
Thắm từng nét môi còn mơ gì đến tôi
Đến khi nhớ thương ai, buồn tìm bên những phút giây

Một ngày được mang cánh chim thời gian
Một đời tôi đi khắp nơi dọc ngang
Và tôi sẽ tới một cánh rừng hoang
Làm quen với lũ bướm vàng ngẩn ngơ
Nằm mơ dưới nắng chiều lững lờ đưa,
Vời tôi đến chốn xưa

Đời qua, đời lững lờ qua
Tình cũng mờ xa như lá thu rơi đầy
Giờ đây hàng cây ngày xưa
Buồn nghe chiều mưa hát lời tiễn đưa
Người ơi mù trong bóng đêm
Dưới trời lãng quên, chơi vơi một cánh dơi
Và tôi, cùng với đắng cay rồi như khói thuốc bay

Một ngày được như đám mây thu
Một đời tôi xin lãng du từ đây
Và tôi sẽ trốn vào mãi rừng cây
Chờ giây phút cuối đến cùng với tôi
Rồi xin nhắm mắt buông hết đầy vơi
Buồn theo chiếc lá rơi

My Way

And now, the end is near
And so I face the final curtain
My friend, I'll say it clear
I'll state my case, of which I'm certain
I've lived a life that's full
I traveled each and every highway
And more, much more than this
I did it my way

Regrets, I've had a few
But then again, too few to mention
I did what I had to do
And saw it through without exemption
I planned each charted course
Each careful step along the byway
And more, much more than this
I did it my way

Yes, there were times, I'm sure you knew
When I bit off more than I could chew
But through it all, when there was doubt
I ate it up and spit it out
I faced it all, and I stood tall
And did it my way

I've loved, I've laughed and cried
I've had my fill, my share of losing
And now, as tears subside
I find it all so amusing
To think I did all that
And may I say, not in a shy way
Oh, no, oh, no, not me
I did it my way

For what is a man, what has he got?
If not himself, then he has naught
To say the things he truly feels
And not the words of one who kneels
The record shows I took the blows
And did it my way