• Nguyên tác: Dance Me to the End of Love • Nhạc & lời: Leonard Cohen • Lời Việt: Minh Nguyệt • Trình bày: Minh Nguyệt feat. Lê Vũ • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Trí Bùi Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Không biết vì lý do gì mà liên tục 2, 3 tuần nay, tôi cứ tiếp tục “run across” ca khúc Dance Me to the End of Love của Leonard Cohen, một ca khúc mà tôi cho là có trọng lượng về mặt ca từ. Chắc chắn rồi, vì Leonard Cohen là một thi sĩ, một tư tưởng gia, văn sĩ, và cuối cùng là một nhạc sĩ. Đề tài của ông thường về tôn giáo, xã hội, nhân sinh với ám ảnh về tử sinh, tội lỗi, cứu rỗi cũng như tình yêu, tình dục, lòng thèm muốn và nỗi mất mát.
Đây là một bài nhạc tôi đã dịch cách đây khá lâu, đã đưa lên trang KeJazz vào 09/13/2019. Tôi đã từng phân vân không biết xử trí hai chữ “dance me” như thế nào, vì đối với tôi, không phải là một cách dùng thông thường trong tiếng Anh. Nhất là khi được viết bởi một thi sĩ, thì tôi lại càng phải cân nhắc tìm hiểu lý do tại sao. Nhà văn Đinh Từ Bích Thủy cũng đã phải lúng túng với hai chữ này. Cô viết trong lời ngỏ của bản dịch đăng trong tạp chí Da Màu (Damau.org)
“…Dĩ nhiên, “dance” không thể dịch là “múa” hay “nhảy” trong bối cảnh bài hát. Nhưng nếu khái niệm “dance” được hiểu là tương đương với pas de deux trong ballet, thì khái niệm này cũng không thể dịch thoát sang tiếng Việt, vì giản dị là văn hóa Việt Nam (hoặc Đông Á) không đề cao sự tương tác hay bình đẳng giữa người nam và người nữ. Tôi đã chọn động từ “dìu” như một ý tưởng gần nhất với sự hỗ trợ, che chở, trong một tình yêu/hôn nhân bền bỉ và tương đồng.
“Một điều khó khăn nữa là cách dùng đại từ giữa hai ngôn ngữ. Trong trường hợp này, sự lựa chọn về đại từ có liên hệ mật thiết đến cách một người đọc và diễn dịch “Dance Me to the End of Love.” Trong nguyên văn Anh ngữ, “me” không phân biệt giới tính, nhưng khi chuyển sang tiếng Việt, thì đại từ “me” có thể là “anh” hoặc “em,” tùy tiện cách hiểu hoặc sự lựa chọn giới tính của người dịch. Nhưng sự lựa chọn/phân biệt giới tính có thể gây nhiều vấn đề. Tuy một cô dâu có thể “dìu anh” đến nhiều điều quan trọng trong đời, nhưng nếu phải “dìu anh đến tận cùng sắt son” thì mệt quá, vì như vậy là “anh” đòi hỏi và quá thụ động! Do đó, thay đại từ “anh” cho tựa bài hát và điệp khúc thành “nhau” thì bình đẳng và hợp lý hơn.”
Các bạn có thể đọc trọn vẹn bài viết cũng như bản dịch của Đinh Từ Bích Thủy ở đây: https://damau.org/59992/doc-v-dich-dance-me-to-the-end-of-love-du-nhau-cho-den-tan-cng-sat-son-cua-leonard-cohen
Trong khoảng thời gian này, lại nhận được điện thư của Minh Nguyệt, “Không biết KJ có hứng thú với bài này không? MN có lời Việt.”
Và thế là thân hữu của KẻJazz lại được nghe thêm một bản phối khác, lời dịch khác, cũng như ca sĩ khác. Cám ơn cô ca sĩ/nhạc sĩ Minh Nguyệt rất nhiều với những cống hiến thật độc đáo của cô.
Và rõ ràng là không phải chỉ một mình tôi đã bị dằn vặt bởi hai cái chữ này.
LV: Ca từ của Leonard Cohen luôn có nghĩa đôi, nghĩa ba. Điển hình nhất là nhạc phẩm Hallelujah mà KJ đã từng thực hiện. Bài Dance Me To The End of Love cũng không ngoại lệ.
Trong phiên bản của bạn dịch trước đây thì nhạc phẩm này được hiểu như là một ai khúc cho những nạn nhân của holocaust trong thế chiến thứ hai. Thế nhưng trong phiên bản dịch của MN lần này thì lại là lời ca ngợi cho tình yêu chung thủy, tha thiết trải qua bao nhiêu khó khăn, thăng trầm.
Vì bối cảnh khác nhau nên bài cũng được dàn dựng với màu sắc khác nhau. Nếu bản trước được tạo dựng với nét tang thương, thống khổ thì bản sau này lại mang nét tình tứ, nồng nàn.
Một nhạc phẩm. Hai biểu hiện. Vậy sẽ có bao nhiêu cảm nhận đây?
Cùng Dìu Đến Cuối Cuộc Tình
Dance me dáng anh dấu yêu bên cây violin rực cháy
Dance me qua cơn giông bão đến khi em nương thân bình yên
Nhấc em giống như nhấc trái chín, như chim đưa thư nhà em
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Ôi, hãy khoe hết hương sắc em nhé khi chung quanh ta không còn ai
Cho anh đắm theo chân em bước khi ta bên nhau cuồng quay
Dẫn anh bước qua những ranh giới, nơi xưa nay anh chưa hề qua
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me tới hôn lễ anh nhé, dance me không dừng chân
Dance me cùng nhau lướt dịu êm, bước bên em dài lâu
Tình yêu đôi ta nào có biên giới, tình yêu ta luôn đậm sâu
Dance me to the end of love
Yeah, cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me tới những bé con van xin ba me cho chào đời
Hôn nhau đến lúc tấm lưới che quá xưa không ai còn mang
Hãy dựng lên lều trú nương náu dầu cho đường may tả tơi
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me dáng anh dấu yêu bên cây violin rực cháy
Dance me qua cơn giông bão đến khi em nương thân bình yên
Hãy ve vuốt em với tay anh hay qua đôi găng của anh
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance Me to the End of Love
Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Lift me like an olive branch and be my homeward dove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Oh let me see your beauty when the witnesses are gone
Let me feel you moving like they do in Babylon
Show me slowly what I only know the limits of
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the wedding now, dance me on and on
Dance me very tenderly and dance me very long
We're both of us beneath our love, we're both of us above
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the children who are asking to be born
Dance me through the curtains that our kisses have outworn
Raise a tent of shelter now, though every thread is torn
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Touch me with your naked hand or touch me with your glove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
kejazz.today 