Minh Nguyệt

Ca Hát Cùng Nhịp Điệu Trong Huyết Quản

Triệu Vinh

Năm 2007, có một hôm tôi đi dự một buổi văn nghệ ở tại Reston, Va, và tình cờ được quen biết đến Minh Nguyệt và từ đó chúng tôi kết thân, và đã trở nên bạn tri kỷ. Minh Nguyệt (tên thật là Đỗ Minh Nguyệt) và tôi có rất nhiều điểm tương đồng như về triết lý sống, tâm linh, và đặc biệt là âm nhạc.

MN sinh trưởng trong một gia đình có đông chị em tại Sài Gòn, và MN là cô gái út trong nhà.  Sau khi qua Mỹ, MN đã định cư và lập gia đình ở Virginia cho đến hiện nay.

Lúc mới quen MN tôi cứ ngỡ cô là chị cả trong gia đình vì thấy cô có nhiều tự tin, chững chạc, và rất hoạt bát. Trong nhiều buổi sinh hoạt van nghệ trong vùng dường như MN lúc nào cũng đóng góp nhiều ý kiến để tạo nên nhiều chương trình và tiết mục thật hay và hấp dẫn. Mặc dù MN chưa từng theo học một lớp nhạc nào, nhưng cô có nhiều khả năng tự nhiên về ca hát. Tất cả các nhịp điệu trong âm nhạc dường như đã có sẵn trong máu của MN. MN lại có tài sáng tác những bài thơ nói về tình cha mẹ, tình quê hương, tình người, và tình yêu lãng mạn của trai gái. Dù không biết nhiều về kỷ thuật nhạc, nhưng MN cũng đã tự sáng tác một số bài hát thật tuyệt vời mà người biết nhạc chỉ cần đặt hợp cho đàn đệm thôi là vừa đủ để hát. MN thích đủ các thể loại trong âm nhạc nhưng đặc biệt nhất là Jazz và Blues. Hầu những bản MN thích hát đều có âm hưởng của Blues hoặc Jazz.

Ngoài những biệt tài về thơ và nhạc, MN còn có một khả năng nữa là khiêu vũ… Tôi không rành về lãnh vực này lắm nhưng chỉ biết khi nào MN và kép dìu nhau trên sàn nhảy thì hầu như không có cặp nào có thể sánh bằng…

Trong nhiều năm qua chúng tôi thường nói chuyện về nhạc, nhưng đôi lúc cũng chia sẻ với nhau về diện tâm linh. Trong lãnh vực này MN rất thấu hiểu chân lý của cuộc đời trần gian…nhờ thế nên MN rất an nhiên và vui vẻ trong từng khoảng khắc của của cuộc đời…”

…………………………………………………………..

Minh Nguyệt và Triệu Vinh

Đã từ mấy tháng nay, KẻJazz có ý định giới thiệu với bằng hữu của KẻJazz những ca khúc jazz của những nhạc sĩ Việt Nam viết, một ít trước 75, và đa số là cận đại.  Có lẽ khi ta nói về nhạc jazz, ta chỉ nghĩ đến Mỹ vì nơi này là cái nôi của giòng nhạc này.  Nhưng sau đó, như KẻJazz đã từng trình bày, jazz biến thể ra nhiều loại, cũng như xuất hiện trên nhiều địa lục và quốc gia.  Gần đây, Dục đã gửi đến KẻJazz một bài nhạc từ Nhật, viết theo dạng jazz thuần túy cổ điển.  Anh cũng nhắc nhở đến một bài nhạc jazz hiếm nghe của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn.  Vì vậy mà có một ngày như hôm

Để bắt đầu một ngả rẽ mới, một hành trình mới, KẻJazz xin giới thiệu với bằng hữu của chương trình KẻJazz hai người bạn mới quen.  Minh Nguyệt và Triệu Vinh. 

Xin Minh Nguyệt (MN) và Triệu Vinh (TV) cho bằng hữu KẻJazz biết thêm về hai bạn.

MN: Cám ơn hai bạn NT và LV rất nhiều đã cho mình cơ hội tâm sự trên KẻJazz. MN mới biết KẻJazz trong vòng một năm nay thôi. Anh bạn thân TV gởi email kèm theo link “V mới khám phá ra website này, bảo đảm MN sẽ thích”. Làm bạn thân bao năm nay nên bạn ấy biết rất rõ sở thích của mình. Quả thật vậy, còn nhớ bài đầu tiên MN nghe là The Girl from Ipanema với dòng bossa nova lôi cuốn; đúng vào ngay thời điểm mình đang chuẩn bị dịch lời cho bài này. Dĩ nhiên từ đó trở đi mình trở thành “secret admirer” của KẻJazz. Không thể ngờ được nay lại có duyên quen với hai bạn. Người ta thường nói ” hay không bằng hên”. Câu này thật quá đúng với MN rồi!

Hãy nói về nhạc jazz, giòng nhạc này có gì đã lôi cuốn hai bạn?

MN:  Nhạc Jazz có gì lôi cuốn? Ủa! Vậy khi yêu, bạn có thắc mắc tại sao lại yêu người ấy đâu nhỉ! Ha ha… Bỗng dưng trong tai nghe văng vẳng câu ai đó hát “không cần biết em là ai; không cần biết em từ đâu” Mình yêu nhạc Jazz chắc cũng na ná thế. Mình không giỏi nhạc để giải thích cao siêu, nhưng có lẽ vì bản thân không muốn bị gò ép theo khuôn khổ nhất định, mình luôn muốn tìm kiếm, muốn đột phá những điều mới lạ và hình như chỉ khi hát hoặc nghe nhạc jazz mình mới có được cảm  giác tự do, phóng khoáng, thoát ra khỏi cái tù túng thường tình ấy.

TV: Lúc còn ở đại học V hay nghe nhạc Jazz vì  phân khoa Jazz nằm ngay cạnh lớp học nên ngày nào cũng ghé qua nghe Jazz.  V rất thích lối chuyển hợp âm của Jazz và những tiết tấu thú vị của jazz standards như swing và bebop. Ngoài ra V cũng thích những thể loại Jazz khác như Brazillian bossa nova, modern jazz và fusion jazz.

Vâng, phải công nhận rằng những biến chuyển của thể nhạc jazz tạo nên nhiều loại nhạc đặc thù, nhiều sắc thái.  Có những thể điệu trở thành phổ thông, nhưng cũng có một số ít chỉ xuất hiện ở địa phương và ít được phổ biến.  KẻJazz vẫn luôn kiếm tìm với một ý niệm giới thiệu đến khán giả cũng như làm giàu thêm nền âm nhạc Việt.

MN: Mình thấy nhạc Việt Nam bị hạn chế rất nhiều, không phải vì nhạc sĩ dở đâu ạ, mà vì ngôn ngữ Việt có dấu âm bằng trắc rõ ràng. Cho nên khi viết nhạc bỏ lời vào là bị dính cứng luôn. Không cẩn thận “phăng” bậy đổi nốt nhạc lên xuống có thể bị..ăn tát như chơi bằng không cũng sẽ lơ lớ cứ như mấy anh ngoại quốc đang hát nhạc Việt vậy.

MN nói rất đúng, nhưng không thể nào vì thế mà ta phải bỏ qua một loại nhạc mà cả thế giới đều công nhận là đã đóng góp rất nhiều cho nền âm nhạc quốc tế.  KẻJazz vẫn cho rằng mọi gian nan đều sẽ vượt qua được nếu mình chịu khó bỏ công sức tôi luyện.  Hy vọng một ngày nào đó, người Việt sẽ thưởng thức nhạc jazz nhiều hơn. 

Nhưng có một thể nhạc khác liên hệ đến jazz, mà người Việt lại chấp nhận từ lâu, là nhạc blues.   Minh Nguyệt có lần nói trên trang Facebook, “bất cứ bài hát nào theo thể điệu blues cũng đều lôi cuốn tôi mạnh mẽ, nhất là blues jazz.”  MN có nhớ đến ca khúc blues hoặc blues jazz nào lần đầu tiên đã khiến “tim [bạn] trật đi vài nhịp” không?

MN: Vâng, đúng là vậy. MN mê blues đến nỗi bài nào hơi chậm chậm đều muốn đổi qua blues. Còn bài nào nhanh thì đòi chuyển qua bossa nova.  Điều này TV là người biết rõ nhất đấy ạ.  Bây giờ không nhớ nổi nữa rồi, bài đầu tiên làm “tim trật nhịp” vì bài nào nghe cũng đều phê như vậy.  Nhưng MN còn nhớ mình rất thích Cry Me A River vì đó là bản nhạc Jazz đầu tiên mình viết lời Việt.  Ain’t No SunShine cũng là bài mình yêu thích.

Nói về ca khúc Nhớ Em, mình biết đến ca khúc này qua phiên bản swing của hai bạn trên trang YouTube; không biết có phải là điệu TV đã chọn khi viết Nhớ Em không?  Nếu đúng như vậy thì điều gì đã thúc đẩy Triệu Vinh chọn thể điệu swing khi viết cũng như trình bày ca khúc Nhớ Em này? Vì một cụm từ trong lời của Minh Nguyệt?  Hay một giai điệu, một câu nhạc nào  bỗng đến với bạn?

TV: Có một hôm mình tình cờ nghe Harry Connick Jr. hát trên tivi (không nhớ tên bản nhạc…) và bài hát này đã tạo cảm hứng cho bài Nhớ Em.  Thật ra mình viết lời rất tệ nên khi sáng tác nhạc xong phải nhờ MN viết lời.  Không ngờ chỉ qua một đêm MN đã hoàn tất lời hát cho Nhớ Em mà ý tưởng còn hay hơn mình tưởng tượng.

MN: . Mình thích chất “nhựa” da diết của blues. Ngay cả bài Nhớ Em mình cũng đã từng đổi qua blues hay bossa nova để hát rồi.

Chà, nếu như vậy, hôm nào KẻJazz lại phải xin hai bạn làm thêm một phiên bản blues cho Nhớ Em nhé.  Biết TV đã khá lâu khi tôi làm việc chung trong CD jazz của Ngô Minh Trí, Buồn C Major, tôi rất ái mộ chất giọng rất thoải mái của bạn.  Trước Buồn Cung SolPhố Lạ, TV có hát jazz nhiều không?  Nếu có thì ca khúc nào hoặc ca sĩ nào có ảnh hưởng đến cách hát của bạn?

TV: Nói về giọng nam thì mình rất thích Frank Sinatra, Tony Bennett, Harry Connick Jr., vv, nhưng lúc trẻ thì mình rất mê giọng hát của Nguyễn Chánh Tín, Tuấn Ngọc, và Duy Quang.

Mình không nhớ giọng hát của Nguyễn Chánh Tín, nhưng có lẽ nghe ra được nét thoải mái của Duy Quang trong cách phrasing của bạn, và phát âm có khi phảng phất Tuấn Ngọc.  Trở lại với MN, cũng biết MN dịch nhiều nhạc ngoại quốc, nhạc sĩ hoặc ca sĩ nào MN cho là hợp với sở thích của bạn?

MN: Dạ, cũng không nhiều đâu ạ. Các cụ nói “muốn ăn phải lăn vào bếp”. Vì thích hát mà không ai viết lời Việt thì mình đành phải ra tay thôi. Lúc đó phải chi biết KJ thì hay biết mấy, đỡ mất chất xám nhiều rồi!

Mình rất xấu hổ khi phải thú thật với bạn điều này. Ca sĩ thì họa may mình còn nhớ được vài tên còn nhạc sĩ mình không nhớ nổi ai là ai. Nếu tình cờ nghe một bài hát nào thích thú mình sẽ nghe đi nghe lại không chỉ một người hát mà có thể sẽ lục trên mạng để nghe nhiều version khác nhau từ nhiều ca sĩ khác dù là pro hay amateur. Mình làm vậy vì không muốn bị ảnh hưởng vào một lối hát nào và đồng thời cũng có thể học và hội tụ nhiều cái hay của nhiều người khác. Bù lại, hậu quả tai hại nhất là không nhớ ai là tác giả và ai là ca sĩ chính hát nhạc phẩm đó nữa. Có lẽ Diana Krall là ca sĩ hợp với sở thích của MN nhất chỉ vì range nhạc của cô cùng với mình và mình cũng thích chất giọng trầm, quyến rũ (sultry) hơn là giọng cao thánh thót.

Thật là cám ơn hai bạn đã cho bằng hữu KẻJazz những giòng tâm sự này, cũng như là ca khúc Nhớ Em sau đây.  Hẹn hai bạn trong những ca khúc jazz Việt Nam sẽ được giới thiệu trên trang mạng này trong những ngày tháng sắp đến.

KẻJazz (November 2020)